Art Deco Paris – de catalogus


Paul Poiret op tournee met zijn mannequins. Victoria Station, London 1924.

In het Gemeentemuseum Den Haag is tot en met 4 maart 2018 de expositie Art Deco Paris te zien. Een belangrijke inspirator bij het ontstaan van deze stroming is de modeontwerper Paul Poiret (1879-1944). Deze persoon is dan ook als hoofdthema genomen voor de tentoonstelling Art Deco Paris. Gelijktijdig verschijnt de catalogus Art Deco Paris die wordt uitgegeven door Waanders & de Kunst.


Robert Bonfils, één van de vier posters die gemaakt zijn ter aankondiging van de Exposition Internationale des Arts Décoratifs et Industriels Modernes, Paris 1925,
65,1 x 39,7 cm, Victoria & Albert Museum London.

Ik nodig je uit om samen met mij een wandeling te maken door de publicatie Art Deco Paris. We starten bij het voorwoord van directeur Benno Tempel om daarna meerdere pagina’s te bekijken met afbeeldingen die betrekking hebben op art deco: mode, meubels, foto’s, schilderijen en kunstvoorwerpen. Je zit meteen in deze stijlbeweging. Vervolgens gaat Tempel dieper in op het ontstaan van de art deco. Wist je dat art deco een afgeleide is van de tentoonstelling Exposition Internationale des Arts Décoratifs et Industriels Modernes die in 1925 in Parijs werd georganiseerd? Zonder tussenkomst van de Eerste Wereldoorlog zou deze grote expositie er ongetwijfeld eerder zijn geweest. Toch zou het nog tot 1966 duren voordat het woord art deco voor het eerst valt en het wordt overal bekend dankzij Bevis Hilliers boek Art Deco of the 20s and 30s uit 1968.

De publicatie en de tentoonstelling richten zich op de Franse art deco, het ontstaan van de stijl en het belang van modeontwerper Paul Poiret, naar wie de stroming ook wel is genoemd. De nadruk ligt met name op de eerste art-deco-periode: 1908-1928. Art deco wordt nogal eens verward met art nouveau. Toch is er een duidelijk verschil. De vormen van de art deco zijn abstracter en hoekiger, in plaats van grillig en zwierig. Ook zijn art-deco-ontwerpen in het algemeen symmetrisch van opbouw.


Paul Poiret, jurk, ‘Butard’, 1912. Gedragen door zijn vrouw Denise Poiret. The Metropolitan Museum of Art, New York.

Poiret veroorzaakte in 1908 een revolutie in de modewereld door het korset af te schaffen en een verhoogde taille in te voeren. Belangrijk bij zijn ontwerpen waren de soepele stoffen zoals zijde en brokaat die luxe uitstraalden. De soepele stoffen vallen sierlijk langs het lichaam van de vrouw naar beneden.


Raoul Dufy, ‘Vase bleu aux femmes’, 1935, aardewerk. Stedelijk Museum ‘s-Hertogenbosch.

De modeontwerper omringde zich met andere ontwerpers en kunstenaars. Samen met hen kon hij werken aan een beeld dat veel verder ging dan mode alleen. Zo was hij de eerste couturier die zijn eigen parfumlijn op de markt bracht: Rosine. Hier bleef het niet bij. Hij opende warenhuizen – Martine – en richtte een school voor decoratieve kunsten op. De invloed van Poiret was enorm, ook buiten Parijs en Frankrijk. Volgens Tempel kan dan ook met recht Paul Poiret de vader van de art deco worden genoemd.

Nu we meer weten over art deco wandelen we verder door de catalogus en komen we aan bij het artikel van Doede Hardeman. Hij gaat in op de carrière van Poiret die tijdens de Eerste Wereldoorlog werd verstoord. Hardeman probeert een antwoord te vinden op de vragen: ‘Maar wat betekende de oorlog voor Poiret, zijn succes en zijn uiteindelijke teloorgang? Was het slechts een onderbreking of was het onlosmakelijk verbonden met elkaar?’


Mannequin in ontwerp ‘Biarritz’ van Paul Poiret, gezeten in stoel van Atelier Martine, 1928.

Voordat we op pagina 106 zijn bij het artikel Het interieur als theaterdecor: de kleurrijke spektakels van Paul Poiret van Eveline Holsappel, gaan we eerst ontwerpen van Poiret en andere kunstenaars bekijken.
Holsappel gaat in haar verhaal in op de Wiener Werkstätte. Poiret was erg onder de indruk van de stoffen van deze groep kunstenaars die later ook invloed kregen op zijn werk.
Hierna volgen wederom pagina’s met fraaie art-deco-ontwerpen. Inmiddels heb je een idee gekregen hoe de samenstelling van de catalogus is: illustraties, een artikel, wederom afbeeldingen etc. .


Paul Iribe, Pochoir, Les robes de Paul Poiret, 1908, Palais Galliera, Musée de la mode de la Ville de Paris.

Na de bijdrage van Holsappel volgen nog twee verhalen die aangevuld worden met illustraties: Mannequins als Modigliani – Paul Poiret en de moderne kunst van Frouke van Dijke en Paul Poiret – Mode door Le Magnifique van Madelief Hohé.
Als ik het boek dichtsla heb ik een goede indruk van Paul Poiret. Zijn opkomst, zijn roem en zijn ondergang; het wordt allemaal beschreven.

Poiret’s bloeiperiode was kort, slechts de jaren tussen 1908 en 1925. De anekdote over de introductie van de little black dress van Coco Chanel geeft de ondergang van Poiret goed weer. Poiret zou hebben gevraagd om wie ze in de rouw was. ‘Om u, meneer’, zou Chanel hebben gezegd. En dat was juist. Poiret leefde nog vijftien jaar in armoede en stierf in 1944. Chanel nam de plaats van Poiret in.


De publicatie Art Deco Paris is fraai vormgegeven met een interessante inhoud. Het boek valt goed open waardoor de artikelen prettig te lezen zijn en de illustraties goed te zien zijn. Extra mooi is het rode garen waarmee het boek ingebonden is. Zoals je weet heb ik mijn boek in 2013 eveneens met rood garen laten inbinden en nu zie ik voor de eerste keer een ander boek die op dezelfde wijze is ingebonden. Erg mooi! Samengevat: Art Deco Paris is een buitengewoon mooie uitgave waar iedere art deco- en textielliefhebber van zal smullen!

Art Deco Paris, 17 x 24 cm, 264 pagina’s, 192 illustraties in kleur en 105 in zwart-wit, paperback, Nederlands (with text in English), ISBN 9789462621589, prijs € 22,50. Uitgeverij: Waanders & de Kunst

De foto’s zijn afkomstig uit de publicatie Art Deco Paris.

Celbreien

Op de voorpagina van De Telegraaf 7-11-2017:

‘In een Braziliaanse bajes konden gedetineerden ooit al eens breien voor straf-vermindering, maar dat is hier nog niet aan de orde. Bewoners van de vrouwen-gevangenis in Zwolle doen mee aan de kerstactie waarbij 200 sjaals en mutsen voor de lokale minima worden gebreid. “Helemaal op vrijwillige basis”, zegt Mieke Hoek van breiwinkel Rits In. “Het breien doen ze na de dagbesteding: in hun vrije tijd in hun eigen cel.” Of de vrouwen de ‘steekwapens’ na de brei-sessie weer moeten inleveren? “Dat is iets voor de gevangenisdirectie.”‘

Wasdag in Amsterdam 1774


Deze prenttekening is gemaakt door H.P. Schouten in 1774. Je ziet de Sint Pieterspoort vanaf het Rokin naar de Nes. Deze tekening is te zien op de expositie Kijk Amsterdam 1700-1800 in het Stadsarchief. Een interessante tentoonstelling die te tot 14 januari 2018 duurt.

Links op de afbeelding zie je de was op stokken hangen.


Tegen de muur zijn balken bevestigd met uitsparingen voor ronde gaten waarin de stokken komen te liggen als de was buiten kan drogen. Is de was droog dan worden de stokken weer naar binnen gebracht.


Aan de overkant van de straat is de was niet gedaan. Tegen de muur zijn houten balken bevestigd met kleine uitsparingen waar de stokken opgelegd kunnen worden.

Lees!workshop Hoe lees ik?


Zeer enthousiast en met humor vertelde Lidewijde Paris hoe zij een boek leest. Aan de hand van verschillende boeken gaf zij uitleg, maar het is best mogelijk dat een ander hetzelfde boek heel anders leest. Het is mij in ieder geval duidelijk geworden dat je veel meer uit een boek kunt halen dan je zou denken en vergeet daarbij vooral niet de eerste zin goed te lezen. Na de inspirerende Lees!workshop Hoe lees ik? vanmiddag in de Bibliotheek Helmond-Peel zal ik een boek niet meer op dezelfde manier lezen als voorheen. Lidewijde sloot de middag af met de mooie zin: ‘Elk boek dat je leest is een investering in jezelf.’ Nu eerst aan de slag met haar boek Hoe lees ik?.

Coca Cola flesjes met borduurwerk


Coca Cola Bulgarije geeft een speciale set van zes flesjes cola uit. Elk flesje heeft een plastic omhulsel met daarop Bulgaars borduurwerk afgebeeld. Ieder borduurwerk vertegenwoordigt een regio: Pirin, Rodopegebergte, Thracië, Noord-Bulgarije, Dobroedzja en Sofia. Op de achterkant van het flesje zie je de kaart van Bulgarije, de naam van de regio en een klein historisch verhaal over het lokale borduurwerk.

Tulip Fever


We schrijven Amsterdam 1634. De tulpenmanie is toegeslagen en tulpen zijn inmiddels duurder dan goud. Tulpenhandelaar Cornelis Sandvoort laat zich schilderen met zijn vrouw Sophia door schilder Jan van Loos. Jan en Sophia worden verliefd en moeten een list verzinnen om samen een toekomst op te bouwen. Geen sterk verhaal, maar we zien wel prachtige kostuums. De trailer van Tulip Fever kun je hier bekijken.

Merkwaardig en Edgar Degas


IneM:’Volgens mij heb je nog nooit een textielkaart van een Merkwaardig bijeenkomst gehad. Die mag toch niet ontbreken in je collectie! We hebben elkaar vlug vlug even gezien. Het was, zoals altijd, weer gezellig druk.’

De afbeelding op de textielkaart is gemaakt door Afke Wullink-Semplonius.


Mieke Gorter stuurde deze textielkaart met de afbeelding Le bureau de coton, Nouvelle-Orléans, 1873 van Edgar Degas. Een andere textielkaart van Edgar Degas met de afbeelding van katoenhandelaren kun je hier bekijken.