Maria Austria en Seydou Keïta

Gisteren bezocht ik twee fototentoonstellingen in Amsterdam. Te beginnen met Maria Austria. Leven voor de fotografie in het Joods Historisch Museum en Seydou Keïta – Bamako Portraits in Foam.


Tot en met 16 september 2018 is in het Joods Historisch Museum een tentoonstelling te zien over de bekende Amsterdams-joodse fotograaf Maria Austria (1915-1975). Hierin wordt voor het eerst haar omvangrijke en veelzijdige oeuvre uit de jaren 1930-1975 in onderlinge samenhang getoond. Een indrukwekkende expositie!


Tot en met 20 juni 2018 is in Foam de tentoonstelling Seydou Keïta – Bamako Portraits te zien. Prachtige portretten heeft Seydou Keïta gemaakt.

In 1948 opende Seydou Keïta (1921-2001, Mali) zijn portretstudio in de nieuwe, levendige wijk Bamako-Coura, Mali. In tegenstelling tot de vele westerse fotografen die tot dan toe Afrikanen vooral hadden vastgelegd als object van fascinatie of om kolonisatie te legitimeren, maakte Keïta portretten van zijn landgenoten voor hun eigen gebruik. Men kwam naar de studio van Seydou Keïta om zich op zijn mooist te laten vastleggen: in jurken met opvallende stoffen en extravagante vormen, statige hoofdtooien, of in een westers pak met strikje, stoer leunend op een motorfiets of met een radio onder de arm. Keïta’s portretten tonen hoe de bewoners van Bamako zichzelf zagen en hoe ze gezien wilden worden. Zijn oeuvre weerspiegelt een tijdsbeeld van Malinezen in de jaren vijftig en zestig: de periode van Bamako’s transitie van een kosmopolitische stad in een Franse kolonie naar de trotse hoofdstad van een onafhankelijk Mali.

Keïta’s bijzondere archief van meer dan 10.000 negatieven kwam in 1992 aan het licht dankzij André Magnin, toenmalig curator van de collectie hedendaagse Afrikaanse kunst van Jean Pigozzi. Er werden moderne afdrukken van Keïta’s negatieven gemaakt waardoor zijn werk in de kunstwereld kon worden geïntroduceerd. Dit bezorgde hem internationale roem. De tentoonstelling in Foam bestaat uit gesigneerde moderne afdrukken en een ruime selectie aan unieke vintage prints.

Amalia, Alexia en Ariane in Natan jurkjes


MaaikeW: ‘Wat de prinsessen vrijdag dragen is nog een verrassing maar vijf jaar geleden zagen ze er zo uit in hun Natan jurken van ontwerper Edouard Vermeulen. De stof van de drie jurkjes was hetzelfde, de vorm verschilde per jurkje wat betreft mouwen, halslijn en details. Amalia zou hebben geroepen: “Dat trek ik echt niet aan!” waardoor Edouard Vermeulen toen heeft voorgesteld dat ieder prinsesje haar eigen jurk mocht tekenen. Daarvoor was het goed gebruik in de koninklijke familie om de kinderen dezelfde kleding te laten dragen bij officiële gelegenheden en fotosessies, al dragen de prinsessen op de kinderpostzegels uit 2012 ook niet hetzelfde.’

Schone Borduur Kunst


Zaterdag 28 april wordt de expositie Schone Borduur Kunst geopend in het Historisch Museum de Bevelanden te Goes.

De Koninklijke Kring voor Heemkunde van Kontich bezit een verzameling merklappen die tot de belangrijkste van West-Europa behoort. De groeiende lokale en regionale belangstelling rond deze collectie resulteerde in 2004 in de oprichting van een aparte merklappengroep door Hilde Schollen. De vraag was gekomen van enkele dames voor wie merklappen maken geen hobby, maar een passie is. De groep startte met 14 leden en inmiddels is het aantal gegroeid naar 35. In 2005 kregen zij de naam De Lapzussen.

Tot en met 28 oktober 2018 worden er merklappen en borduurwerken van de Vlaamse Lapzussen tentoongesteld in het Historisch Museum de Bevelelanden te Goes.

Museum More – Katwijks Museum


TinekeK: ‘Dinsdag waren we naar Museum More in Gorssel voor de tentoonstelling 4 realisten met o.a. Jan Mankes (in de serene blik). Dit schilderij is één van mijn favorieten. Henk Helmantel vertelde in een video op de tentoonstelling dat Mankes met pluimsteen verf van zijn schilderij haalde en dan dun weer overschilderde. Dat zie je ook goed op dit schilderij. Boomkruinen als kant. Eerder een museumkaart dan een textielkaart. Of toch? Een schilderij wordt vaak op doek geschilderd.’


TinekeK: ‘Zaterdag jl waren we naar het Katwijks Museum voor Symbolisch Realisme van Johan Marinus de Vries. Er zitten heel aparte schilderijen tussen. Helaas waren er geen ansichtkaarten van deze kunstenaar en moet je het doen met een gebreide bh aan knijpers in een duinlandschap… .’

Meisjesschool 18e eeuw


MaaikeW: ‘Het huidige lustrum van MerkWaardig herinnert me aan de tentoonstelling in 2003 waar voor het eerst een van mijn merklappen te zien was. Het laatste wat ik publiceerde – dankzij jou – was in Handwerken zonder Grenzen no. 189, het schaakbordmotief met de troostende woorden van koning Willem-Alexander. Op verzoek van de campingeigenaresse borduurde ik een tweede exemplaar voor achterblijvers van een gezin omgekomen bij de MH17. Ik kreeg er een “dankjewel” en knikje voor, voor vakmanschap en ambacht, noeste uren concentratiewerk (40). Mijn man zegt dat het mij siert wat ik heb geborduurd. Ik moet aan de meisjes van toen denken in het weeshuis, altijd je best doen om iets te bereiken zonder dat je daar van verzekerd bent maar je vertrouwen geef je.’

DHL pakketbezorger


De pakketbezorger belt aan. De deur wordt niet open gedaan, toch wil de bezorger van het pakketje af. Wat te doen? Hij maakt de doos open en frommelt de inhoud door de brievenbus. De lege verpakking wordt op de grond tegen de voordeur geplaatst. Is dit een nieuwe manier om pakketten af te leveren?

Dwars door China – Ruben Terlou


Tot en met 27 mei 2018 is in Museum Hilversum de fototentoonstelling Dwars door China – Ruben Terlou te zien. Tijdens het filmen van de tv-documentaireserie Door het hart van China maakte Ruben Terlou ook foto’s. Een selectie hiervan is nu te zien in Museum Hilversum. De moeite waard!



Ruben Terlou: ‘Al jaren droomde ik ervan een traditionele plattelandsbegrafenis te fotograferen. Maar dat voor elkaar krijgen is geen sinecure. Wij bedachten een list en gingen met professionele schreiers mee naar begrafenissen. Het bijwonen van een geestenhuwelijk, waarin een ongetrouwde man postuum gehuwd werd met een opblaaspop, was een hoogtepunt. De traditie van geestenhuwelijken komt voort uit het geloof dat een ongetrouwde ziel in het hiernamaals geen rust kan vinden, eeuwig zal ronddolen en het leven van de familieleden en nakomelingen ongeluk brengt.’



Ruben Terlou: ‘Het taoïsme is een oeroude Chinese filosofie en religie en gaat over hoe te handelen in het leven. Mijn zoektocht naar Tao (de Weg), leverde een hoop verwarring op. Niemand, en vooral ikzelf niet, leek precies te weten wat Tao nu écht is. Voor iedereen is de Weg weer anders. De één zoekt waarheid en verlichting, de ander vooral zichzelf. Kinderen wordt met taoïstische gevechtskunst discipline aangeleerd, om zich goed in de moderne maatschappij te kunnen redden.’


Hedendaags en historisch borduurwerk in het Gorcums Museum

De opening van de expositie Voor de draad ermee! besprak ik in dit bericht, Hollands Glorie staat hier te lezen en hier zie je twee werken van Barbara Broekman. Vandaag de laatste foto’s van de tentoonstelling Voor de draad ermee! in het Gorcums Museum.


Vrouwenmuts: Afghanistan, Turkmeens of Tjadzjiks, laat 20e eeuw. Katoen, geborduurd in geometrisch motief van vlechtwerk en driehoeken zowel in gouddraad als in gele katoen op een paarse ondergrond. Gebruikte steken: stik- en Bocharasteek en draadopleggen.

Vaak is een hoofddeksel het meest onderscheidende onderdeel van het kostuum. Het drukt status, identiteit en leeftijd uit. De functie van een hoofddeksel is naast het fysieke bedekken van het hoofd ook bescherming tegen kwade invloeden omdat het hoofd een kwetsbare plek is. Een hoofddeksel biedt de drager bescherming tijdens de overgang naar een nieuwe levensfase. Kinderen, bruiden en zwangere vrouwen zijn in hun nieuwe status vatbaar voor het boze oog, dat ziekte en dood zou veroorzaken. Geborduurde motieven, zoals de driehoek en opgenaaide kralen, schelpen, munten, belletjes en spiegels weren het boze oog. Spiegeltjes zou het boze oog verblinden.


Vrouwenmuts: Saoedi Arabië, Aisr, 1960. Zwarte katoen, geborduurd met glazen en metalen kralen, overdwars en langs de randen.


Malou Busser: Paniek op de Autobahn 1. Acryl, olieverf, foto’s, borduurzijde op doek, 2010-2015.


Pauline Nijenhuis: Snellandschap Luchtweg. Handgeborduurd, acryl en DMC-garen op onbehandeld linnen, 2015.


Bruidsjurk: Afghanistan, Hazara, 20e eeuw. Jurk van dieppaars fluweel. Langs de mouwen en op het lijfje in de kruis- en kettingsteek geborduurd in lurex en synthetisch garen. De jurk is rijk versierd met passementerie en opgelegd gouddraad met daartussen spiegeltjes (shisha). Op het lijfje zijn de stermotieven omlijnd door golfmotieven die beide voor een lang en gelukkig leven staan, De spiegeltjes beschermen de bruid tegen het kwaad.


Nicole Fuhr: Dutch. Nicole: ‘In een achthoek heb ik typisch Hollandse onderwerpen geborduurd. Om te beginnen de leeuwen en de kroon, de kazen, de koeien en een Delfts blauwe tegel. Verder vond ik dat de Hollandse vlag met wimpel, een ophaalbrug, de mijter van Sinterklaas, een biertje en een molen niet mochten ontbreken. Op de hoek van de straat staat een man die haring eet. En, ook typisch Nederlands, de gevelhuisjes, een fietser, een containerboot en de tulpen. De achthoek is de vorm van de doos waarin die overheerlijke chocolade flikken zitten. Ik heb in halve kruissteken geborduurd met twee draden DMC over één draad linnen.’


Naaidoos: China, Shanxi, 1900. De naaidoos bevat een naaldenkoker, schaartje, houten spoel voor het opwinden van garens en een strengetje gouddraad. Het zijden lapje heeft vier borduursels, elk voor een zijkant van een paar schoentjes.

Tekst: Gorcums Museum