Valhoed – Valhoedenmaker


Adriaan de Lelie – Portret van Suzanna Sophia Maria Hodshon (1815-1892), 1817. De geportretteerde is gekleed in een lang wit jurkje, met op het hoofd een zwarte valhoed. Amsterdam Museum.

Enkele weken geleden ontving ik van een studente een e-mail waarin ze schrijft dat ze bezig is met een onderzoek naar de valhoed. Aan mij vraagt ze of ik informatie heb over het beroep valhoedenmaker omdat ze op mijn blog in dit bericht las over het ambacht. In 2012 was ik volop bezig met het onderzoek voor mijn merklappenboek en per toeval kwam ik het beroep valhoedenmaker tegen in een (poorter?)boekje. Dit vond ik zo leuk dat ik een foto maakte voor mijn blog. Verder was er geen reden en geen tijd om verder te zoeken. Naar aanleiding van de e-mail nam ik wat tijd om me te verdiepen in het beroep valhoedenmaker. Op de website Beroepen van toen staat het volgende te lezen over valhoedenmaker: ‘de valhoed is de voorloper van de helm. Het waren hoeden voor kleine kinderen met een versterkte rand, die ze moesten dragen om bij vallen of stoten beschadigingen aan het hoofd te voorkomen. Op oude afbeeldingen ziet men ze geregeld. Degenen die ze vervaardigen waren de valhoedenmakers.’ Het valt niet mee om over dit beroep informatie te vinden. Na enig speurwerk vond ik een advertentie in het Algemeen Handelsblad van 1 september 1834.


M.Köhler was Corchettenmaker, maar maakte ook valhoeden – eveneens kinderkroontjes genoemd door Köhler – en importeerde ze tevens uit Parijs. M. Köhler plaatste regelmatig een advertentie in het Algemeen Handelsblad. In de krant van 6 juli 1840 lezen we dat de zaak gaat verhuizen van de Wolvenstraat naar de Lauriergracht.


Verder kwam ik in de krant diverse aankondigingen tegen van een boedelverkoop met de opsomming van de te verkopen spullen waaronder regelmatig een valhoed. Ik heb bij lange na niet alle kranten nageplozen waardoor er vast nog meer te vinden zal zijn over de valhoed en de valhoedenmaker. Mijn vermoeden is nu wel dat je mensen had die zich alleen bezig hielden met het maken van valhoeden en dus als beroep valhoedenmaker waren en je had personen net als M. Köhler die een ander beroep hadden en de valhoeden erbij deden.

Op de expositie Uit de plooi in 2013 was een valhoed tentoongesteld. In het bericht Levende spreekwoorden zie je een prent afgebeeld met daarop een kind dat een valhoed draagt. Modemuze besteedde in 2016 aandacht aan de valhoed.

De valhoed bestaat nog steeds. Op internet zijn heel veel moderne uitvoeringen te vinden. De valhoed op onderstaande afbeelding lijkt op een kinderkroontje zoals de valhoed ook in de advertentie van 1 september 1834 wordt genoemd.

Herengracht 401

Tijdens de Boekenweek kocht ik het boek De eeuw van Gisèle, geschreven door Annet Mooij. Gisèle van Waterschoot van der Gracht (1912-2013) ging in 1940 op Herengracht 401 wonen. Samen met de Duitse dichter Wolfgang Frommel verborg ze gedurende de oorlogsjaren Joodse kunststudenten in haar huis. Voor haar hulp bij het onderduiken ontving ze in 1998 de Yad Vashemonderscheiding. Na de oorlog bleven de onderduikers bij haar wonen. Het was ook na de oorlog dat de stichting Castrum Peregrini werd opgericht. Deze Latijnse naam, die Burcht van de Pelgrim betekent, was de schuilnaam van haar woning tijdens de Tweede Wereldoorlog.

In 2016 bezocht ik het huis van Gisèle aan de Herengracht in Amsterdam en maakte er enkele foto’s.











Hier kun je de film Herengracht 401 bekijken.

2021- Het Frida Kahlo jaar in Nederland


Frida Kahlo (1907-1954) in New York, 1946. Nickolas Muray (1892-1965).

Noteer vast in je agenda: in 2021 zijn er twee exposities van Frida Kahlo te zien in Nederland. Het Drents Museum in Assen toont meesterwerken van de Mexicaanse kunstenares van maart tot en met juni 2021. De kern van de tentoonstelling bestaat uit werken uit de collectie Museo Dolores Olmedo uit Mexico City. Naast schilderijen zijn ook tekeningen en foto’s uit de Mexicaanse collectie te zien. De tentoonstelling Frida Kahlo, Diego Rivera en de Moderne Meesters van Mexico in het Cobra Museum in Amstelveen is van 22 mei 2021 tot 19 september 2021. Het Cobra Museum voor Moderne Kunst brengt de beroemde Gelman collectie voor het eerst naar Nederland.

De Jacques and Natasha Gelman Collection of Mexican Art is samen met de Dolores Olmedo collectie de belangrijkste verzameling van het werk van de wereldberoemde kunstenares Frida Kahlo. In 2021 zijn beide collecties, en daarmee een groot deel van het oeuvre van Frida Kahlo, te zien in Nederland. Een unieke kans om het werk van Frida Kahlo te zien!

Van vroeg tot laat – De voorstellingen van Teun Hocks


Vorige week woensdag bezocht ik de tentoonstelling Van vroeg tot laat – De voorstellingen van Teun Hocks in het Stedelijk Museum Breda. Je krijgt een prachtig overzicht van zijn vroege tot zijn latere werk te zien. Mijn voorkeur gaat uit naar zijn latere werken. Teun Hocks speelt bijna altijd de hoofdrol in zijn werken wat hij ontzettend goed doet. Hij schildert de achtergrond, maakt decors en neemt zelf plaats in de voorstelling om deze vervolgens vast te leggen op een zwart-wit foto die hij inkleurt met olieverf. Er is altijd iets humoristisch in zijn werken waardoor je de tentoonstelling met een glimlach zult verlaten!

Het werk dat ik van Teun Hocks laat zien, is helaas niet aanwezig op de tentoonstelling.