Berthi's Weblog

Inhuldigingsmerklap van Puck en Karin

Berthi Smith-Sanders — Sat, 25 May 2013 20:24:36 +0000

Vandaag twee nieuwe inhuldigingsmerklapjes; van Puck en Karin.

PuckvdM: ‘Met warme gevoelens en in wolken nostalgie heb ik het inhuldigingsschoolmerklapje geborduurd en net als vroeger ben ik niet een van de eersten die het af heeft.

Vanaf mijn derde (bewaarschool) tot en met mijn zeventiende (einde MULO) zat ik op een meisjesschool bij zusters Dominicanessen en weet nog goed hoe ik bij het vak “nuttig handwerken” zat te prutsen met klamme handen, stroef geworden haak- en breinaaldjes en stijf, onwillig katoen. Voor de klas stond zuster Ignatia
(bijnaam zuster Naad) om je met raad en d(r)aad bij te staan. Ik herinner me hoe teleurgesteld ik was wanneer mijn breiwerk gaandeweg smaller werd en ondanks mijn getrek het recht te krijgen, door de zuster onverbiddelijk werd uitgehaald met het advies mijn aandacht er beter bij te houden en opnieuw te beginnen.

Naarmate ik ouder werd ging het stukken beter en nog steeds ben ik de nonnen dankbaar dat zij hun meisjes praktijkles gaven in talloze handwerktechnieken. Bij het voortgezet onderwijs kwam er naaimachine-naaien en patroontekenen bij.

Net ben ik naar de linnenkast gelopen en heb tussen de witte slopen het door mijzelf met de hand genaaid en geborduurd katoenen werkzakje gehaald met mijn naam erop en het jaartal 1954. Bijna 60 jaar oud. Tsja. Met weemoed zie ik hoe de ruitjesstof gaatjes vertoont. Verlegen is geworden en hoe komen toch die paar
roestplekjes er op? Misschien moet ik het inlijsten en is de stof achter glas beter beschermd. Dan hang ik het op, samen met mijn inhuldigingslapje en het persoonlijke lapje (dankjewel Elma) dat ik nu onder handen heb.

Tenslotte. De collectie tot nu toe. Wat een explosie van creativiteit. Wat een lef ook – die dames durven zeg! Applaus voor alle deelneemsters. Mijn enige verandering is de onderbreking van de streep onder ‘s konings geboortedatum. Van Jeanny afgekeken en zou ik mogen kiezen welke de moo… ik zou het absoluut niet weten. Als altijd een ♥ elijke groet, Puck.’

Puck, wat een prachtig verhaal bij jouw mooie inhuldigingsmerklapje! Ik heb dit al meerdere keren met veel plezier gelezen!

Nog een mooi rood inhuldigingsmerklapje, en wel van KarinvdW. Ook deze fraaie inhuldigingsmerklapjes zijn weer toegevoegd in de fotogalerie.

Quilt Expositie in Deurne

Berthi Smith-Sanders — Fri, 24 May 2013 21:51:45 +0000

Het is de week van het bezoeken van exposities. Vandaag was ik samen met Ine en MienB in Deurne voor de Quilt Expositie in het gemeentehuis. Tot en met 21 juni 2013 is in het gemeentehuis werk te zien van Marja Vocht en haar cursisten.

MienB is een van de cursisten van Marja en zij gaf vanochtend een rondleiding aan Ine en mij. MienB heeft een passie voor het handwerk en is een echte vertelster, heerlijk om naar te luisteren. Wij genoten volop! Ik maakte enkele foto’s om je een indruk te geven van deze mooie verzorgde expositie.

Tokio van MienB

Karibou van Nellie van Lith

Cats van Marja Vocht. Tessellation of Escher methode.

Birds van Marja Vocht. Tessallation of Escher methode.

Detail van Beijing van Nellie van Lith

Eve Arnold

Berthi Smith-Sanders — Thu, 23 May 2013 19:01:46 +0000

In 2012 overleed de fotografe Eve Arnold, op 99-jarige leeftijd. Als hommage aan haar honderdste geboortedag stelde Magnum Photos recentelijk een schitterend eerbetoon samen. Arnold was in 1951 het eerste vrouwelijke lid van Magnum Photos.

Dit is de eerste keer dat er een tentoonstelling van Eve Arnold te zien is in Nederland. Het overzicht in het Gemeentemuseum Helmond omvat drie documentaires en ruim 130 foto’s, waaronder haar legendarische Malcolm X fotoreportage uit 1961 én haar China-serie uit 1979. Eve Arnold was destijds een van de eerste westerse fotografen die China binnen mocht.

Het Gemeentemuseum Helmond toont prachtige foto’s van Eve Arnold. Beslist een bezoek waard. Ook hiervoor geldt weer dat je snel moet zijn, want de tentoonstelling loopt nog tot en met 9 juni 2013.

Ben je toch in Helmond dan heb je tot en met 2 juni 2013 de gelegenheid om de kleine expositie Merklappen te bezoeken. Een tentoonstelling van 14 kunstenaars en 15 borduursters. Dat zit zo: de kunstenaars maakten een ontwerp, maar lieten het borduurwerk over aan de deskundige en ervaren borduursters.

Een detail uit dit werk zie je hieronder op de foto.

Uit de plooi

Berthi Smith-Sanders — Wed, 22 May 2013 21:45:39 +0000

Er was haast geboden om de expositie Uit de plooi nog te kunnen zien in Museum Valkhof. Vandaag dus maar als een haas naar Nijmegen gegaan!

In de 18e eeuw raakte Nederland uit de plooi. Heel letterlijk met het verdwijnen van de diepe plooien in de damesjaponnen en de stijve mannenpakken. Maar ook in politiek en maatschappelijk opzicht ontplooien de mensen zich. De opvattingen over de rol van vrouw en kinderen in het huisgezin en over de rechten van burgers veranderen. De economische groei, en daarmee ook de politieke invloed, verschuift van de steden naar het platteland, en van het westen naar het oosten. Ook in geestelijk opzicht komen de mensen uit de plooi: de stijve zelfvoldane rijkdom van de 17de eeuw maakt plaats voor een persoonlijke beleving van geloof, individuele ontwikkeling en omgang met de medemens.

Aan de hand van onder andere schilderijen, kleding, zilverwerk, porselein, speelgoed en meubels word je meegenomen naar het leven in de 18e eeuw. De tentoonstelling is ingedeeld in zes thema’s. Elk thema heeft een eigen sfeer en vormgeving meegekregen. Van enkele objecten maakte ik foto’s.

Mattheus Lambertus van Eck (waarschijnlijk) geschilderd door Gerrit Alberts (1663-1757) in circa 1696. Mattheus Lambertus van Eck (1664-1708) trouwt in 1696 met zijn nicht Henrica van Eck, van wie Alberts een pendantportret schildert. Van Eck staat voor een balustrade met gebeeldhouwde tuinvaas, gekleed in een rode ‘japonse rok’ (kamerjas), waaruit de kanten manchetten van zijn witte hemd steken. Om zijn hals heeft hij een losjes geknoopte doek waarvan de uiteinden van Venetiaans kant zijn. Zijn lange haar (geen pruik!) valt golvend over zijn schouders.

Het Venetiaans kant aan de uiteinden van de geknoopte doek.

Frederik Hendrik van Voorst (1660-1736) maakte in 1710 een wapensnijsel voor Steven Schull en Theodora de Vries. Ongelooflijk knap werk!

Hieronder details uit het wapensnijsel van Steven Schull en Theodora de Vries.

Arent Anthoni Roukens en zijn gezin in 1786 geschilderd door Willem Joseph Laguy (1738-1798). Dit familieportret geeft een beeld van de elite in Nijmegen. Arent Anthoni Roukens (1747-1822), schepen en burgemeester in Nijmegen, is met zijn echtgenote Adriana in modieuze kleding afgebeeld in hun buitenhuis. Hun kinderen Johan Michiel en Adriana Jeanne spelen met een vinkentouw, op de grond liggen een valhoedje en een pluimbalspel. De familie woonde ‘s zomers in de St. Agneten- of Kloosterhof aan de Dorpsstraat in Neerbosch.

Detail uit het schilderij met op de grond het valhoedje. Eerder schreef ik over de valhoed, voor meer informatie hierover moet je bij dit logje zijn.

In de vitrine is een valhoedje te bewonderen uit de 18e eeuw. Erg leuk om zo’n hoedje nu eens in het echt te zien.

Dit is slechts een kleine selectie uit het grote overzicht van de expositie. Via dit filmpje krijg je ook een indruk. Wil je deze mooie tentoonstelling nog zien, dan moet je snel zijn. Tot en met 26 mei 2013 heb je de tijd.

Merklap 1779 – Borduurlap 1876

Berthi Smith-Sanders — Wed, 22 May 2013 08:09:17 +0000

Zoals ik gisteren al schreef zijn er bij het boek Oefenstof van Joke Visser en Walter van de Garde twee patronen toegevoegd. Jeanny borduurde de merklap en borduurlap al eens: de merklap anno 1779 uit Zuid-Holland maakte Jeanny in 2004 en de borduurlap anno 1876 uit Brabant in 1994.

Oefenstof – Merklappen en andere vrouwelijke handwerken 1600-1920

Berthi Smith-Sanders — Tue, 21 May 2013 20:58:14 +0000

Wat boffen we de laatste tijd toch met de vele nieuwe uitgaven met het thema handwerk en textiel. Oefenstof van Joke Visser en Walter van de Garde hoort hierbij. De voorkant van het boek laat de afbeelding van een wit gemerkt hemd zien. De initialen SCZ staan voor Sijmen CaZant, de kroon symboliseert de naam van de boerderij en het cijfer 6 duidt op het aantal stuks hemden dat Sijmen in bezit had. Dit allemaal in de kleur rood geborduurd met de kruissteek. Het borduurwerk ligt als het ware ‘los’ op de voorkant.

Het boek bestaat uit zeven hoofdstukken. Het eerste hoofdstuk beschrijft drie eeuwen merklappen. Het verhaal begint in 1501 met het merkteken C op de hoofddoek van de echtgenote van graaf Engelbrecht II van Nassau, Cimburga van Baden. Vervolgens worden de typerende kenmerken van de merklappen uit een stad, streek, provincie of weeshuis beschreven, waarna de catalogus volgt met de merklappen die te zien zijn op de expositie in Parijs. Na elk hoofdstuk volgt een korte Franstalige samenvatting.

Het tweede hoofdstuk gaat in op de betekenis van de symbolen. Motieven als de druivendragers, de levensboom, de vijf wijze en vijf dwaze maagden, de jacht en de spinnende aap worden besproken.

Hoofdstuk drie belicht de stoplap, aangevuld met foto’s van de stoplappen die te zien zijn op de expositie in Parijs. De stoplappen uit Middelburg nemen een aparte plaats in. Deze doeken zijn gemaakt door meisjes op dertien- of veertienjarige leeftijd. Tot 1817 zijn deze stoplappen herkenbaar aan de teksten: ‘Door myn gedaen’ of ‘Door myn gemackt’, en het ‘trapgevelhuis’.

In de 19e eeuw zien we diverse veranderingen optreden op het gebied van de merklap. De borduurlap doet zijn intrede; het zogenaamde Berlijnse wolwerk komt in de mode. Het materiaal waarop men borduurde veranderde van de fijne borduurstof in het grovere stramien en de Berlijnse wol werd populair. De motieven die men borduurde waren veelal romantische voorstellingen.

Het voorlaatste hoofdstuk behandelt de ‘pronkrollen’ ofwel ‘Souvenirs de ma Jeunesse’. Op dit blog is al vaak gesproken over dit onderwerp en Elma introduceerde zelfs het Pronkjournaal waar veel patronen en informatie staat te lezen.
Inmiddels zijn er door veel handwerksters diverse nieuwe fraaie pronkrollen gemaakt die vele meters beslaan. In het boek Oefenstof staan enkele pronkrollen afgebeeld op bladzijden die je kunt openslaan.

De Industrieschool voor meisjes is het sluitstuk van het boek.

Oefenstof – Merklappen en andere vrouwelijke handwerken 1600-1920 is een mooi verzorgd boek, geschreven door Joke Visser en Walter van de Garde. ISBN: 978-90-70108-91-5, uitgegeven door Lecturis. Twee patronen zijn toegevoegd aan het boek. De afmeting van het boek is 22,5 x 22,5 cm, en heeft 216 pagina’s en circa 200 illustraties. Prijs: € 35.

De KunstTour in Maastricht

Berthi Smith-Sanders — Mon, 20 May 2013 20:59:51 +0000

De KunstTour in Maastricht zit er weer op. Enkele locaties werden door mij bezocht waar ik tevens verschillende objecten op de foto vastlegde.

Als eerste begin ik met een schilderij van Marjon Merkelbach-Hovens. Marjon Merckelbach-Hovens (Weert, 1964) volgde haar opleiding aan de Maastrichtse kunstacademie. Haar belangstelling ging aanvankelijk uit naar textiel als basismateriaal voor decoraties en ornamenten. In de afgelopen jaren heeft zij zich toegelegd op een combinatie van schilder- en collagetechnieken.

Dan naar de stoel van Clemens Maassen. Clemens Maassen is schilder, tekenaar en meubelmaker. Hij studeerde architectuur aan de Technische Hogeschool in Delft. Was architectuurdocent en later docent handtekenen aan de Technische Universiteit in Eindhoven. Hij nam deel aan diverse teken- en schildercursussen en organiseerde tal van teken- en schilderreizen naar onder andere Frankrijk, Tsjechie en Italie. Volgde schilderlessen bij Jan Martens. Nam deel aan kunstmanifestaties in onder andere Maastricht, Eindhoven, Reijmerstok en Borgloon. Woont en werkt in Maastricht.

Als laatste een werk van Kaza Poorter. Kaza Poorter geboren in Den Haag is via Antwerpen en Clinge (Zeeuws-Vlaanderen) in Kerkrade neergestreken. Ze woont en werkt daar sinds 2004 in een inspirerende omgeving. Kaza begon haar carriere met een eigen marionettentheater daarbij geadviseerd door de bekende marionettenspeler Feike Boschma. Toch ging na verloop van tijd haar belangstelling meer uit naar het schilderen en leerde zij de kneepjes van het vak van bevriende Haagse kunstenaars. Dat was het begin van een succesvolle periode in surrealistische stijl. Zij kreeg zelfs een opdracht voor een muurschildering en pilaren in het Gemeentemuseum in Den Haag. Maar Kaza zocht weer een nieuwe uitdaging, ze haalde jeansbroeken uit elkaar en maakte er grote lappen van die zij beschilderde met surrealistische taferelen. Daarmee exposeerde zij veel in Nederland, maar ook in Londen, Parijs en Brussel, onder andere in samenwerking met Levi Strauss.

Van noord naar zuid

Berthi Smith-Sanders — Sun, 19 May 2013 21:51:03 +0000

Vorig weekend was ik te vinden in het hoge noorden van ons land en nu, tijdens de pinksterdagen, vertoef ik in het diepe zuiden!

PuurGoud

Berthi Smith-Sanders — Sat, 18 May 2013 21:45:47 +0000

Hanneke Schoeber en Cis van de Bosch: ‘Vorig jaar november werd er een cursus Chinees borduren gegeven met de bekende Margaret Lee als docent. Dat was uniek voor Nederland. Margaret kwam hiervoor over uit Australië. Op haar verzoek zal de cursus Chinees borduren dit jaar worden georganiseerd door PuurGoud. Dit is een nieuwe stichting zonder winstoogmerk. Het doel van de stichting is het Chinees borduren en andere speciale borduurtechnieken toegankelijker te maken voor een grotere groep borduursters in Nederland. Ook zal er op transparante wijze verantwoording over de middelen worden afgelegd. Voor details verwijzen we naar onze website PuurGoud.

Wij, Hanneke Schoeber en Cis van de Bosch, hebben vorig jaar de cursus Chinees borduren gevolgd. Wij zijn zeer enthousiast geworden door deze borduurervaring en de manier waarop Margaret les geeft. Het werken met zijden garen is een verrijkende ervaring. Eigenlijk is er voor ons een nieuwe wereld open gegaan. Deze kennismaking met het Chinese borduren heeft ook zijn uitwerking op andere borduurtechnieken die wij beoefenen. We denken hierbij aan naaldschilderen, Japans borduren, goudborduren, witwerk enz. Om goed te kunnen werken met zijden garen werd de borduurzijde opgespannen in een borduurraam. We hebben gemerkt dat het leren omgaan met Chinese zijde ons, maar ook de meeste andere cursisten, vrij veel moeite heeft gekost. Dat kregen we niet zomaar in een dag onder de knie. Handigheid in het splitsen en met plezier borduren vraagt oefening. Maar wanneer je dat eenmaal onder de knie hebt, gaat er wel een wereld voor je open!

Op onze site hebben we een stukje geschreven over wat er nu juist zo speciaal is aan het Chinees borduren (Zie: Wetenswaardig). Het bekijken van het filmpje “Silk story” is daarbij aan te bevelen. Ook zijn er door de cursisten zelf ontworpen werkstukken in de vitrine geplaatst, om te laten zien welke resultaten je kunt bereiken. Realiseer je wel dat de zijde veel meer glanst dan je op onze site ziet.

In november heb je de kans om vaardigheid te krijgen in het hanteren van Chinese zijde in de vorm van een cursus. In alle rust, op een mooie locatie, kun je de veelzijdigheid van zijde leren kennen. Dit op een manier die aansluit bij de Nederlandse borduurtraditie. Je gaat in een rustig tempo en stap voor stap over naar de Chinese werkwijze. Zo leer je de kunst om het maximum te halen uit het zijden garen: de bloem te laten ruiken en de vogel te laten vliegen. Ongelooflijk!

Wij willen graag meer vertellen over onze ervaringen en dagen je uit om je op te geven voor deze cursus Chinees borduren.

Suggesties en ideeën zijn van harte welkom. We zullen ze zeker meenemen in ons aanbod en het bedenken van alternatieven. Het is mogelijk dat we, in overleg met Margaret, het aantal dagen Chinees borduren terug zullen brengen, om meer mensen de gelegenheid te geven zich in te schrijven.’

Schoolmerklapje van Jantje Delger

Berthi Smith-Sanders — Fri, 17 May 2013 20:10:51 +0000

Jantje Delger: ‘Nou moet je eigenlijk eerst weten dat mijn ouders vaak verhuisden, en dat ik meerdere handwerkjuffen heb gehad. Kruissteekjes borduren dat kon ik op ongeveer mijn zesde jaar. Maar dan wel in één keer, dus in horizontale rijtjes met aan de achterkant onderaan zo’n bobbelrij. Ik sla de brei- en haakervaring even over nu.

Ik ben linkshandig, het was net in de periode 1963/64 dat het op de scholen een beetje getolereerd werd, aan het handwerken kon men zien dat werken met de naald in de rechterhand echt knudde werd. In Winschoten trof ik juf De Weerd, ze was ook linkshandig en zij heeft me foefjes geleerd om bijvoorbeeld je werk op de kop te houden als je met een kleur een andere hoek moet maken (moeilijk uit te leggen). De kruisjes lopen ook anders dan van iemand die rechtshandig is. Bij juf De Weerd maakten we al moderne dingetjes, ben vergeten wat… En toen verhuisden mijn ouders naar Meeden. Van midden in een kinderrijke straat kwam ik eenzaam in het veld te wonen, en kwam bij juf Scholten in de klas voor handwerken. Deze juf stond bekend om haar ouderwetse opvattingen, maar dat wist ik toen nog niet. Van verschillende kanten kreeg ik dit antwoord:

“Ik kan me nog herinneren dat ze hard kon roepen, ze controleerde of je nagels/handen schoon waren en als je iets had gedaan kreeg je een pets over je hand met een liniaal.”

Veel klasgenoten van me hadden helemaal geen zin in breien en borduren. Mijn lust en mijn leven. En dat wist Scholten toen nog niet… Hoewel de andere meisjes al lang aan de merklap waren begonnen, kreeg ik ook het lapje met de boodschap om maar te beginnen (dan moet ik al midden in het schooljaar in de klas gekomen zijn). De flanelsteek kende ik ook, dus die rand zat er zo aan. Ze leerde me de steken van onderaf en weer terug te gaan borduren. “Dan gebruik je veel minder garen. En je moet de draden aan de achterkant ook niet zo lang laten hangen. Dat is veels te duur.”

Dat merklapje moest helemaal in één kleur rood geborduurd worden, maar dat vond ik zo saai, en ik zag dat er in het garenbakje ook andere kleurtjes lagen. Daarom vroeg ik of ik ook wel met dat garen mocht werken. “Het hoort eigenlijk niet zo, maar als je dat zelf graag wilt, veuruut din mor… .”
Achter in de klas stond een grote kast met allemaal ladenvakjes. Daar moesten we na de les onze handwerkjes plus materiaal bewaren. Soms, om een rijtje af te krijgen mocht ik het ook wel mee naar huis nemen om het op tijd af te krijgen. Wat de andere meisjes hebben gedaan weet ik niet.

In een ander werkstuk, een kerstkleed uit een Ariadne heeft ze me het open naaiwerk geleerd. Dat kleed is helemaal afgekomen. Het was er eentje met een goudgele hokjessteekrand, ook weer verdeeld in vakken waarin beurtelings een ster en een kerstboompje stonden. Gewerkt in kruissteek en Holbein.

En opeens kwam er ook een naaimachine in de klas te staan. Moesten we een schortje maken.
Op het moment dat ik er in de klas kwam was ze al stukken ouder. Ik moest vooraan zitten, de andere meisjes gingen verder naar achteren zitten. Ik begreep nooit waarom ze altijd zaten te giechelen, juf keek dan over haar bril en riep: “ik hoor één.” Later vertelde een van de klasgenoten me dat juf altijd met de benen een eind uit elkaar zat, en ze konden onder de tafel door zo haar directoire zien. Om de pijpen had ze weckflesringen gebonden.’

Prachtig verhaal, Jantje! Fijn dat je dit met ons wilt delen. Tot nu toe zag ik niet eerder een schoolmerklapje uit de jaren zestig van de vorige eeuw. Trouwens, wat een durf om te vragen naar andere kleurtjes om daarmee te borduren.