De Wilde Stad


De kater Abatutu is een rasechte stadsbewoner. Hij houdt van de stad, weet elk plekje te vinden en kent zijn bewoners, zowel dieren als mensen. In de documentaire De Wilde Stad is Abatutu onze gids die de dieren van de stad Amsterdam laat zien die we normaal aan ons voorbij laten gaan. Het is prachtig verfilmd met kostelijke teksten van Sylvia Witteman. De trailer kun je hier bekijken.

Wereldtentoonstelling 1883 Amsterdam


De Wereldtentoonstelling van 1883 vond plaats van 1 mei tot 1 oktober 1883 in Amsterdam. Deze wereldtentoonstelling, officieel de Internationale Koloniale en Uitvoerhandel Tentoonstelling of Exposition Universelle Coloniale et d’Exportation Générale geheten, was de eerste internationale koloniale tentoonstelling, gehouden om de koloniale handel en rijkdommen te presenteren. De wereldtentoonstelling trok minstens een miljoen bezoekers.

De wereldtentoonstelling vond plaats op een braakliggend terrein achter het in aanbouw zijnde Rijksmuseum, tegenwoordig bekend als het Museumplein. Het hoofdgebouw in ‘Moorse’ stijl, ontworpen door de Franse architect Paul Fouquiau, werd gebouwd van hout bedekt met gips en geschilderd doek om de indruk van marmer te geven. Tussen de twee grote torens hing een groot doek in ‘Indiase’ stijl met gipsbeelden van olifantenhoofden en andere dieren. In het gebouw waren 28 landen vertegenwoordigd met paviljoens, waaronder Japan, de Verenigde Staten, China, Canada, Turkije, Siam (Thailand) en Transvaal. Te zien in het hoofdgebouw waren onder andere een telefoontoestel, hout- en metaalbewerkingsmachines en een brandkast waar wel acht mensen in pasten.


In 1883 werden er ter gelegenheid van de wereldtentoonstelling souvenirs uitgegeven zoals een speldenkussen met de afbeelding van de hoofdingang. Dit speldenkussen is in het bezit van een verzamelaar. Verder werd er een waaier, deze zakdoek en nog een andere zakdoek als souvenir uitgegeven. Het zijn mooie souvenirs van een bijzondere wereldtentoonstelling.

Opening tentoonstelling ‘1001 vrouwen in de 20ste eeuw’

Afgelopen woensdagmiddag nam koning Willem-Alexander het eerste exemplaar van het boek 1001 vrouwen in de 20ste eeuw in ontvangst en opende hiermee de tentoonstelling 1001 vrouwen in de 20ste eeuw in het Amsterdam Museum.


Koning Willem-Alexander komt samen met de directeur van het Amsterdam Museum Judikje Kiers – die een groene jurk draagt – de Oude Lutherse Kerk binnen. De genodigden hadden inmiddels al hun plaats gevonden in de kerk. Naast mij zat de zoon van Hetty Voûte. Hij had voor het boek ‘1001 vrouwen in de 20ste eeuw’ zijn moeder geadopteerd. Hetty Voûte was de vriendin van Gisela Wieberdink-Söhnlein. Over beide dames kun je lezen in Handwerken zonder Grenzen nummer 130; april-mei 2005. Dit is een speciale uitgave over 60 jaar bevrijding.
In de kerk zaten veel mensen en dan kom je naast de zoon van Hetty Voûte te zitten. Hoe is het mogelijk, toeval… . Dit jaar zou het de 100ste geboortedag van Hetty Voûte zijn en voor deze speciale gelegenheid had de zoon een groot feest georganiseerd waarbij ook Gisela Wieberdink-Söhnlein aanwezig was.



Toespraak ‘100 jaar vrouwenkiesrecht’ door Khadija Arib, voorzitter Tweede Kamer. Khadija Arib: ‘… Vorige week hebben we een beeld onthuld ter nagedachtenis van Suze Groeneweg. De vrouw die 100 jaar geleden voor het eerst in de Tweede Kamer werd gekozen. Ook zij is voor mij een voorbeeld. Zij kwam uit een landarbeidersgezin met ongeschoolde ouders, en zette zich in voor gelijkwaardigheid tussen de seksen en tussen sociale klassen. Ze was, net als ik, geen zondagskind. Ze moest het vanwege haar afkomst, dubbel en dwars waarmaken in dat gegoede mannenbolwerk. En dat lukte haar glansrijk. Met de komst van Suze Groeneweg veranderde er veel in de Tweede Kamer en in de samenleving. Zo werd de Troonrede aangepast: De Koningin begon haar verhaal niet langer met ‘Mijne heeren’, maar met ‘Leden van de Staten-Generaal’. En Suze Groeneweg maakte mogelijk dat ook vrouwen benoemd konden worden tot burgemeester. …’ De hele toespraak kun je hier lezen.


Van links naar rechts: Hadassah de Boer, Els Kloek: samensteller van het boek ‘1001 vrouwen inde 20ste eeuw’, Irma Boom: vormgever van het boek ‘1001 vrouwen in de 20ste eeuw’.


Overhandiging van het eerste exemplaar ‘1001 vrouwen in de 20ste eeuw’ aan koning Willem-Alexander door Els Koek.


Van links naar rechts: Els Kloek, koning Willem-Alexander, Judikje Kiers en Irma Boom.


Voor de uitgave ‘1001 vrouwen in de 20ste eeuw’ heb ik Eva Besnyö geadopteerd, voor het boek ‘1001 vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis dat in 2013 werd uitgegeven, heb ik Haasje Claes geadopteerd. Dit boek werd in 2016 door lezers van Historisch Nieuwsblad uitverkozen als ‘Beste Geschiedenisboek Aller Tijden’.

In het Käthe Kollwitz Museum Köln is tot 9 december 2018 de tentoonstelling EVA BESNYÖ (1910–2003). PHOTOGRAPHIN Budapest, Berlin, Amsterdam te zien.

De expositie 1001 vrouwen in de 20ste eeuw is te zien tot en met 10 maart 2019 in het Amsterdam Museum.

Washandje


MaaikeW: ‘Ik was geïntrigeerd toen ik dit uit 1983 stammende textielkaartje vond. Voor mij is een washandje iets normaals maar het blijkt wereldwijd niet zo gebruikt te worden. Het gebruik beperkt zich tot Nederland, België (polly genaamd), Duitsland, Iran en sommige Fransen. Volgens Wikipedia is een washandje met name handig als je je aan een wastafel wast en niet teveel met water wil morsen. De fotograaf (Jan Smit) heeft een tijdsbeeld vastgelegd, in de rest van de wereld wordt met sponzen of wasdoekjes (30 bij 30 cm) gewassen. In het Midden-Oosten zijn washandjes in elke spa een luxe verwen item, leuk om te weten.’

Patriotten


De verzamelaar uit het bericht de liefdesknoop stuurde mij ook nog bovenstaande interessante foto. Zij schrijft: ‘De priem heeft de “neutrale” keeshond zoals men die noemt en de patriotten gebruikten deze keeshond als symbool. Meestal hebben de twee kampen op hun voorwerpen géén meesterteken staan, maar soms wel en dan wordt duidelijk dat één meester soms voor beide partijen gewerkt heeft. Er moest toen ook al brood op de plank komen. Deze priem is van Johannes Schepens, Amsterdam werkzaam van 1761-1807.

De knoop hoort misschien niet helemaal bij het naaigerei, maar is wel leuk. Hier heb je de afbeelding van de Hollandse Maagd met de vrijheidshoed, ook symbool van de patriotten. Deze is gemaakt door Willem de Koning in 1786 in Schoonhoven. Hij was een bekend knopenmaker.

De derde is een naaldenkoker met een haan, door de patriotten gebruikt naar Frans voorbeeld door vrijheidsstrijders daar gebruikt. Deze is van Jan Lingenaar uit Amsterdam van 1787.’


Nog een prachtige foto van de verzamelaar waar het volgende over valt te vertellen: ‘Er is in Heusden een uithangbord met een hoge hoed met de tekst en de naam van het huis: De Republiek. Het stamt uit de patriottentijd dat uit het huis de prinsgezinde burgemeester verdreven werd en de patriotten zegevierden. Het huis is er nog steeds en is een rijksmonument. Het uithangbord is de moderne versie van de vrijheidshoed. Dan associeer ik dit altijd gelijk met naaigerei.’

Op deze site staat het volgende te lezen over De Republiek: ‘Dit Rijksmonument is met zijn fraaie voorgevel een van de meest beeldbepalende monumenten in de stad Heusden. Het heeft door de eeuwen heen steeds prominente bewoners gehad. Eind achttiende eeuw was het huis in bezit van de oranjegezinde burgemeester Adam Rauws. Toen de patriotten het stadsbestuur verdreven, werd in de burgemeesterswoning uitbundig feest gevierd. Met een knipoog naar deze gebeurtenissen draagt Hoogstraat 4 tegenwoordig de naam De Republiek.’

Vervolg liefdesknoop

Naar aanleiding van het verhaal over de liefdesknoop stuurde een verzamelaar van naaigerei foto’s met interessante informatie.


De verzamelaar schrijft: ‘Wij kennen hier ook de strik of liefdesknoop met de knottedoek in Friesland als huwelijksaanzoek. Er zijn ook broches in strikvorm als liefdessymbool, maar de strik komt ook voor bij naaigerei. In een schaar is het prima te verwerken, het is een nuttig cadeau en je kunt je liefde op een subtiele manier verklaren.’


Detail van de schaar. Je ziet de strik met de lusjes en de knoop, het verbindt twee delen, twee geliefden.


De verzamelaar aan het woord: ‘In Vorden op een landgoed hebben ze al vele jaren een liefdeslaantje. Verliefde paartjes leggen daar in dunne twijgen een knoop als bezegeling van hun (voorlopige?) liefde en na jaren zie je dat in dikkere takken terug.’


De verzamelaar vermoed dat de gesp ook een liefdessymbool is want het verbindt ook de delen net als de knoop en de strik. ‘Als je bij de naaldenkoker de schuif omhoog doet blijft daaraan de gesp zitten, erg teer want het is dun. Bij de handvatten van de schaar zijn ook gespjes, alleen sier, het heeft géén nut. Het is goud en gekeurd met het eikenblaadje dat gebruikt is tussen 1853 en 1905, helaas géén meesterteken. Goud is vaak uitbundiger versierd maar dit is een sobere mooie stipgravure.’


Een foto van de hele set, daar is ook een priem bij met in het handvat de gesp.

Foto’s: verzamelaar