Wastra Weekend 2019


Dierenpark Taman Indonesia organiseert op 23 en 24 februari het tweede Wastra Weekend samen met batik kenner en kunstenaar Sabine Bolk. Het Wastra Weekend is een initiatief om handgemaakt en duurzaam textiel uit, voornamelijk, Indonesië een platform te geven in Nederland. Tijdens deze tweede editie staat het thema Dieren in textiel centraal.


Op zondag 24 februari kun je lekker shoppen op het batikplein, een mini-pasar gevuld met sarongs, kebaya’s, batiks uit Indonesië en Swaziland en nog veel meer. Indonesische modeontwerper Dian Oerip toont en verkoopt haar nieuwe collectie, gemaakt van geweven en gebatikte doeken. Aryani Collection vertegenwoordigt de traditionele Indonesische kleding met sarong en kebaya. Butik Batik heeft juist een kraam met gebatikte spullen van Baobab Batik uit Swaziland. Deze handgemaakte, fairtrade producten komen uit het zuiden van Afrika, maar passen perfect bij het streven van het Wastra Weekend.


In de Rumah Fashion, het Modehuis, tonen we mode geïnspireerd door Indonesië. Sabine Bolk voorzag onlangs de muren van deze ruimte met een doorlopend batikpatroon. Tevens kan er een Batik Statement worden gemaakt; poseer in jouw batik creatie in de Photobooth en onze fotograaf legt het vast. Tevens zijn op zondag te gast in Rumah Fashion verschillende brands waaronder Guave, die onlangs een succesvolle Voordekunst campagne afrondde voor een nieuwe collectie van Indonesische Batik Cap & gerecycled textiel uit Enschede, en LARAS, het label van Lara Peeters waarbij in samenwerking met Nederlandse ontwerpers Indonesische ikats en batiks tot tassen en accessoires worden gemaakt. Uiteraard zijn hun producten ook te koop.


Tijdens het Wastra Weekend kun je niet alleen Indonesisch textiel shoppen, maar je er ook volop in verdiepen. Op zaterdag 23 februari wordt er een batik workshop gegeven door Sabine Bolk en Shuen-Li Spirit. Tevens is de expositie Dieren in textiel met aansluitende speurtocht vanaf zaterdag te bezichtigen. Een selectie doeken uit de verzameling van Sabine Bolk en Taman Indonesia zullen getoond worden waarin allerlei dieren zijn afgebeeld. Voor kinderen (en volwassenen) is er een route door de dierentuin gemaakt waarbij je veel van deze dieren ook in het echt tegenkomt! Op zondag wordt dit thema doorgetrokken naar de traditionele Indonesische dans van Java en Bali waarin volop dieren worden verbeeld. Naast de dans zal er ook aandacht zijn voor de prachtige kostuums geïnspireerd door onder andere de pauwen, de vlinders en de bijen.


Op zondag 24 februari is er tevens op het batikplein het Wastra Spreekuur. Heb jij ook een bijzondere batikdoek op zolder? Of een ikat gekregen van je oma? Neem het mee naar het Wastra Weekend en leer alles over de details en de geschiedenis van jouw doek. Batikkenner Sabine Bolk en Ikat-expert Sandra Niessen nemen de stof graag onder de loep.

Sandra Niessen houdt zich al meer dan 40 jaar bezig met Indonesisch textiel, voornamelijk Ikat uit het Batakgebied in Noord-Sumatra. Haar boek Legacy in cloth, Batak textiles of Indonesia uit 2009 wordt ook wel de bijbel van Batakdoeken genoemd. De afgelopen jaren werkte ze mee aan de tentoonstelling van de batiks verzameld door koning Rama V in Queen Sirikit Museum of Textiles in Bangkok, Thailand. Ook zonder doek ben je uiteraard welkom bij het Wasta Spreekuur voor vragen aan de experts over Indonesisch textiel, om boeken in te zien en om voorbeelden te bekijken.

Naam: Wastra Weekend – Dieren in Textiel
Datum: 23 en 24 februari 2019
Toegangsprijs: € 9,50 p.p. online € 8.95 p.p.
Deelname Batik Workshop: € 44,50 p.p. te reserveren via Taman Indonesia
Adres: Kallenkote 53, 8345 HE te Kallenkote
Website: Taman Indonesia / Sabine Bolk
Organisatie: Taman Indonesia / Sabine Bolk
E-mail: info@taman-indonesia.nl

Bakerdiploma

Heb jij weleens van een bakerdiploma gehoord? Ik niet, totdat Josefien een mooi verhaal stuurde over dit onderwerp.

Josefien: ‘Als je, zoals ik, bekend staat als iemand die een brede interesse heeft in “dingen van vroeger” dan kan het gebeuren dat mensen je spulletjes komen brengen met de mededeling: “kijk maar of jij er nog wat in ziet… .” En zo stond er op een dag een doos met oude paperassen op mijn deurmat, waarin de meest uiteenlopende zaken zaten zoals onder andere: stokoude tijdschriften, naaipatronen, een winkelkaart gevuld met gespjes, etiketjes, een uitgebreide reclamefolder van Terlenka en een oud boekje met de titel “Handleiding bij de verzorging van den zuigeling”. Toen ik dat boekje opendeed bleek er voorin een bakerdiploma te zitten.


Het diploma was uitgereikt op 25 juni 1925 aan een twintigjarig meisje, die in Bergen woonde en was toegekend door de opleidingscommissie van het Witte Kruis te Alkmaar. Ik had altijd het idee dat een baker een welwillende, steun gevende oudere vrouw met ervaring in kinderverzorging was, en had me er nooit een jonge vrouw en een opleiding bij voorgesteld. Dus dook ik er maar eens in, in die geschiedenis. In een boekje uit 1843, waarin een korte omschrijving staat van de voornaamste beroepen die men toen kende, trof ik de volgende tekst aan:


Dus: er was destijds geen sprake van opleiding. En ook toen ik verder zocht bleek mijn beeld wel te kloppen: aanvankelijk was een baker precies wat ik had gedacht… . Maar er begon rond 1900 belangstelling te ontstaan voor de redenen van de hoge kindersterfte (1 op 7 voor het eerste levensjaar), de kraamvrouwenkoorts, de hygiëne, de vreemde praktijken van sommige bakers die vasthielden aan hun eigen overtuiging (de bakerpraatjes…) en de verbeteringen die artsen graag wilden bereiken. Het waren om te beginnen de kruisverenigingen die daar een cursusaanbod op probeerden te ontwikkelen. Bakers en moeders (want voor hen was het ook nuttig) waren welkom op de cursus. Behalve de diploma’s kregen de bakers ook een soort insigne.


Deze scholing eindigde toen er een officiële opleiding tot kraamverzorgster kwam, na 1925.


Een foto uit een leerboekje van de kruisvereniging: het dragen van de kraam-
vrouw. Je moest kennelijk goed getraind zijn als baker… .

Ik vond het leuk dat er tussen deze oude papieren iets tevoorschijn kwam dat ook een beetje context gaf aan het oude zogenaamde bakerkussen uit mijn collectie.


In zo’n bakerkussen werden spelden geprikt, vaak in de vorm van lieve verwelkomende woordjes voor de baby, zoals: “welkom lieve kleine”, “welkom kleine onbekende”, “welkom baby”. De aanstaande moeder maakte het kussentje zelf of kreeg het als een kraamcadeau. Het was in ieder geval geen uitsluitend Nederlands gebruik: zulke kussentjes komen voor met Duitse, Engelse en Franse teksten. In een oud boek las ik de volgende tekst:

… Zoo hadden ze door zuinigheid en vlijt een spaarpotje gemaakt, dat heel langzaam groeide. Ze hadden namelijk het plan opgevat hun huisje te koopen. Dat plan werd niet zoo gauw verwezenlijkt, want een paar jaar na hun huwelijk deden wieg, vuurmand en wat daar verder bij behoorde, hun intrede en Antje maakte een kussen en zette de bakerspelden er zoo in, dat de koppen de woorden “Welkom in het leven” vormden. Die woorden herlas ze later in tranen. Haar eerste kind, een meisje, werd dood geboren. Maar ze waren jong en weer twee jaar later werd de ledig gebleven plaats ingenomen door een stevigen jongen, hun Klaas…

De spelden van deze kussens werden vaak nog met de hand gemaakt: machinaal spelden maken dateert pas van na 1850 en toen werd het ook niet direct gemeengoed. Ook al bij het aangaan van het huwelijk werd een soortgelijk kussentje gemaakt of als cadeau ontvangen. Het was dikwijls een welkom geschenk want spelden waren duur, altijd nuttig, vaak gebruikt en veelvuldig verloren.


Dit kussentje uit 1796 heeft ook aan de keerzijde spelden, er is een boompje gevormd, met aan weerskanten een duifje.

Hoewel er wordt gedacht dat bakerkussens er alleen maar waren voor de sier, is dat zeker niet altijd het geval: de spelden werden wel degelijk door de baker gebruikt voor de baby en dat lijkt misschien wel gevaarlijker dan het is. Ten eerste zijn de spelden niet zo dun en scherp als die wij nu kennen en ten tweede gebruikte de baker ze meestal om de baby’s, zoals ze dat noemden, “in het pak te naaien” ofwel “in te bakeren”.


De kindjes werden zo strak in de doeken gewikkeld dat ze nauwelijks enige beweging konden maken en zich dus ook niet konden bezeren aan de spelden. Hoewel de spelden ook wel werden gebruikt voor de gewone kleertjes werden die toch veelal dichtgemaakt met strikjes. Veiligheidsspelden dateren van de tweede helft van de negentiende eeuw en het duurde nog wel even voordat ze algemeen gebruikt werden. Het inbakeren was toen allang afgeschaft, hoewel het in de negentiger jaren weer aan populariteit won als hulpmiddel bij huilbaby’s. Baker- en huwelijkskussens tref je regelmatig aan in musea maar ik ben benieuwd hoeveel bakerdiploma’s er nog bestaan!

En de bakers zélf? Die zijn verdwenen toen de professionele kraamzorg de taken volledig had overgenomen.’

Dale Chihuly


Tineke: ‘Dinsdag (8 januari 2019) waren we met de trein naar Groningen voor de tentoonstelling van Chihuly, de glaskunstenaar uit de USA. Het was prachtig, hij is onder andere geïnspireerd door Amerikaans-Indiaanse dekens en manden. De dekens en manden vormen achtergrondmateriaal voor de glasobjecten. Je moet het gezien hebben, foto’s geven veel minder beleving. Sommige objecten zijn ontzettend groot en daardoor het maximale in wat mogelijk is in glas!’

Tineke stelde deze textielkaart zelf samen met haar eigen foto’s via Greetz. Op de blog van Tineke kun je veel foto’s vinden van de expositie CHIHULY — Sensationele creaties van de wereldberoemde Amerikaanse kunstenaar Dale Chihuly in het Groninger Museum. Kijk hier voor deel I, hier vind je deel II en hier deel III.

Een deken op een vaas


CHIHULY — Sensationele creaties van de wereldberoemde Amerikaanse kunstenaar Dale Chihuly in het Groninger Museum is te zien tot en met 5 mei 2019. Ria O. bezocht de expositie en schrijft het volgende erover: ‘In het Groninger Museum is op dit moment een tentoonstelling te zien van de Amerikaanse glaskunstenaar Dale Chihuly. Als je houdt van veel kleur en vorm, dan is het een echte aanrader. Chihuly is geboren in 1941 en heeft inmiddels een enorme collectie opgebouwd, bestaande uit bollen, vazen, cilinders, neonbuizen en installaties, allerhande gedraaide vormen en staketsels. Langs de trap hangen prachtige bloemvormen met een soort visgraatmotief, waardoor ook de schaduwen hele mooie patronen vormen. In Seattle, de thuisbasis van Chihuly, heeft hij een complete tuin aangelegd waarin zijn soms hele grote objecten tussen het groen en de bloemen zijn te bewonderen. (Ik vroeg me nog even af wat er zou gebeuren als het daar gaat hagelen. Zou het glas daar tegen bestand zijn?)


Naast al die voorwerpen vond ik het ook heel interessant om twee grote wanden met talloze tekeningen te zien, die hij in de loop van zijn leven gefaxt heeft. Zo krijg je een kijkje in zijn hoofd. In wat hem opvalt op zijn reizen van Japan tot Rusland en Venetië, maar ook zie je bijvoorbeeld een lief briefje aan zijn zoon met een tekening van een duif.


Chihuly heeft zich onder andere laten inspireren door het werk van de indianen, de Native Americans. Hij heeft hun manden in glas nagemaakt en gebruikt ook de motieven die in hun dekens voorkomen. Van die dekens heeft hij inmiddels een grote verzameling aangelegd, ze beslaan de achterwand van één van de zalen in het museum. Op de vazen die naar aanleiding hiervan zijn ontstaan heeft hij glasdraden ‘geweven’ en die vervolgens verhit. Zo komen verschillende patronen terug in het glas. Ik vond die vazen één van de hoogtepunten van de tentoonstelling. Zulke mooie voorbeelden ook van waar de liefde voor textiel toe kan leiden.


Je kunt de werken van Chihuly nog bekijken tot en met zondag 5 mei 2019.’

Een filmpje van de opening van de tentoonstelling kun je hier bekijken.

My Brilliant Friend


My Brilliant Friend gaat over de innige, maar soms ook gecompliceerde relatie tussen de twee hartsvriendinnen Raffealla ‘Lila’ Cerullo en Elena ‘Lenù’ Greco. Ze groeien op in een buitenwijk van het Napels van de jaren ’50. Het is een arme arbeidersbuurt met sobere huizen, stoffige straten en binnenplaatsen waar de stemmen van ruziënde gezinnen aanhoudend tegen de muren weerkaatsen. Lila en Lenù zijn slim, heel slim, maar slim brengt geen brood op de plank. In ieder geval niet op de korte termijn. Het is een tijd waarin de behoeftes van het kind ondergeschikt zijn aan die van de familie en de behoefte van de familie is geld in het laatje. Wanneer de pubertijd haar intrede doet, gaan de twee hun eigen pad. Lila moet werken in de schoenenzaak van haar vader en Lenù heeft het geluk dat ze mag gaan studeren. Door die verandering van koers komt hun eens zo hechte vriendschap flink onder druk te staan.

Op het Filmfestival van Venetië kreeg My Brilliant Friend na de vertoning van de eerste twee afleveringen een staande ovatie. De eerste serie bestaat uit acht afleveringen die gebaseerd is op De geniale vriendin van Elena Ferrante. De Napolitaanse romans bestaat uit een vierluik. Na het succes van de eerste acht afleveringen wordt De nieuwe achternaam van Elena Ferrante (deel II) verfilmd. Altijd is er weer de discussie of het boek of de film beter is. Ik heb de boeken niet gelezen, maar kan me heel goed voorstellen dat deze keer de tv-serie beter is. Vanaf 8 februari te zien bij de VPRO op NPO2. Ga kijken, het is een prachtige serie die ik al eerder zag op Canvas!

The Miniaturist


The Miniaturist volgt Nella Oortman die na haar huwelijk met de rijke koopman Johannes Brandt naar Amsterdam komt. Omdat haar echtgenoot grotendeels afwezig is en zijn zus koud en onbereikbaar is, vermaakt Nella zich met het inrichten van zijn cadeau aan haar: een poppenhuis dat exact op hun huis lijkt.

Vanaf 27 januari 2019 is The Miniaturist te zien op BBC First.


The Miniaturist van Jessie Burton verscheen in het Nederlands onder de titel Het huis aan de Gouden Bocht. De boektrailer kun je hier bekijken.

Brandweeruniform


MaaikeW: ‘Het leuke van dit textielkaartje is dat je de historie ervan op kunt zoeken op de website van de uitgever, een ludieke manier om geïnteresseerde meer te weten te laten komen over de achtergrond van een historische foto. Helaas staat er niets over brandweeruniformen in de tekst die in de afgelopen 90 jaar veranderd is, net als het schoeisel wat bij de brandweermannen duidelijk te zien is: nette schoenen, zonde om te dragen bij het brand blussen. Tijdsbesparing zal belangrijker zijn geweest en betere schoenen nog niet ontworpen. Soms is terugkijken ook de bevestiging van de ontwikkeling in de tijd.’

Hier kun je het draagvoorschrift voor het uniform voor alle brandweermannen en brandweervrouwen in Nederland lezen.

Lynn Chadwick


Tineke: ‘Vorige week waren we naar Zwolle voor Giacometti (bekend) en Lynn Chadwick (onbekend). Het werk van Chadwick beviel ons het meest. Heel verrassend. Links op deze foto staat “Harde Wind IV” uit 1995. Als je de titel leest weet je meteen welk werk ik bedoel. Toch een beetje textielkaart door het opwaaiende zomerjurkje.’

De expositie Giacometti-Chadwick – FACING FEAR in Museum de Fundatie is helaas voorbij.