Valhoed – Valhoedenmaker


Adriaan de Lelie – Portret van Suzanna Sophia Maria Hodshon (1815-1892), 1817. De geportretteerde is gekleed in een lang wit jurkje, met op het hoofd een zwarte valhoed. Amsterdam Museum.

Enkele weken geleden ontving ik van een studente een e-mail waarin ze schrijft dat ze bezig is met een onderzoek naar de valhoed. Aan mij vraagt ze of ik informatie heb over het beroep valhoedenmaker omdat ze op mijn blog in dit bericht las over het ambacht. In 2012 was ik volop bezig met het onderzoek voor mijn merklappenboek en per toeval kwam ik het beroep valhoedenmaker tegen in een (poorter?)boekje. Dit vond ik zo leuk dat ik een foto maakte voor mijn blog. Verder was er geen reden en geen tijd om verder te zoeken. Naar aanleiding van de e-mail nam ik wat tijd om me te verdiepen in het beroep valhoedenmaker. Op de website Beroepen van toen staat het volgende te lezen over valhoedenmaker: ‘de valhoed is de voorloper van de helm. Het waren hoeden voor kleine kinderen met een versterkte rand, die ze moesten dragen om bij vallen of stoten beschadigingen aan het hoofd te voorkomen. Op oude afbeeldingen ziet men ze geregeld. Degenen die ze vervaardigen waren de valhoedenmakers.’ Het valt niet mee om over dit beroep informatie te vinden. Na enig speurwerk vond ik een advertentie in het Algemeen Handelsblad van 1 september 1834.


M.Köhler was Corchettenmaker, maar maakte ook valhoeden – eveneens kinderkroontjes genoemd door Köhler – en importeerde ze tevens uit Parijs. M. Köhler plaatste regelmatig een advertentie in het Algemeen Handelsblad. In de krant van 6 juli 1840 lezen we dat de zaak gaat verhuizen van de Wolvenstraat naar de Lauriergracht.


Verder kwam ik in de krant diverse aankondigingen tegen van een boedelverkoop met de opsomming van de te verkopen spullen waaronder regelmatig een valhoed. Ik heb bij lange na niet alle kranten nageplozen waardoor er vast nog meer te vinden zal zijn over de valhoed en de valhoedenmaker. Mijn vermoeden is nu wel dat je mensen had die zich alleen bezig hielden met het maken van valhoeden en dus als beroep valhoedenmaker waren en je had personen net als M. Köhler die een ander beroep hadden en de valhoeden erbij deden.

Op de expositie Uit de plooi in 2013 was een valhoed tentoongesteld. In het bericht Levende spreekwoorden zie je een prent afgebeeld met daarop een kind dat een valhoed draagt. Modemuze besteedde in 2016 aandacht aan de valhoed.

De valhoed bestaat nog steeds. Op internet zijn heel veel moderne uitvoeringen te vinden. De valhoed op onderstaande afbeelding lijkt op een kinderkroontje zoals de valhoed ook in de advertentie van 1 september 1834 wordt genoemd.