Nederlandse Breidagen in Rijswijk


Op 19 en 20 mei zijn de Nederlandse breidagen in de Broodfabriek in Rijswijk. Twee dagen vol met activiteiten en veel standhouders met de mooiste wol. Op 20 mei zal ik een lezing geven over Breien in het Burgerweeshuis Amsterdam. Je krijgt afbeeldingen te zien die niet in mijn boek staan en nieuwe informatie. Deze lezing wordt het ontbrekende hoofdstuk over breien. Toen ik met mijn boek bezig was, was het niet mogelijk om de informatie boven water te krijgen die ik zocht. Pas in 2015 is dit gelukt.

Oranje Boven! | Koninklijk Textiel – Gedenkdamast

De tentoonstelling Oranje Boven! | Koninklijk Textiel – Gedenkdamast in het TextielMuseum in Tilburg is te zien tot en met 11 juni 2017. Afgelopen zondag bezocht ik deze expositie en maakte enkele foto’s, hoewel damast fotograferen lastig is. Een kleine sfeerimpressie:


Deze servetten (Hulde aan H.M. de Koningin (Sophie) en Hulde aan Z.M. de Koning (Willem III) 1874) zijn geweven ter gelegenheid van de toekenning van het predicaat ‘Hofleverancier van Hare Majesteit koningin Sophie’ aan Linnen- en damastweverij W.J. Van Hoogerwou & Zn. te Boxtel. Dit in 1874 met de hand geweven gedenkdamast voor het koninklijk paar, is het enige tafelgoed met dit dessin dat, tot dusver bekend, bewaard is gebleven.

De oudste bewaard gebleven gedenkdamasten voor de Oranjes stammen uit de 17e eeuw. Ze zijn vermoedelijk geweven in Haarlem. Pas eeuwen later, halverwege de 19e eeuw, ontstaan in Noord-Brabant linnen- en damastweverijen, die de traditie van gedenkdamast voortzetten. Uit 1874 dateert het eerste, bij het museum bekende, gedenkdamast dat hofleverancier W.J. van Hoogerwou & Zonen in Boxtel voor koningin Sophie en koning Willem III weeft. Vanaf dat moment wordt er voor de Nederlandse vorstinnen Sophie, Emma, Wilhelmina, Juliana en Beatrix, en recent nog voor het vorstelijke paar Willem-Alexander en Máxima, fraai tafelgoed vervaardigd. In een aantal gevallen wordt het uitsluitend voor de Oranjes gemaakt, maar meestal is het ook op de vrije markt te koop. Soms ontwerpen kunstenaars van naam het tafelgoed, zoals André Vlaanderen, Anton Pieck en Kitty van der Mijl Dekker. Rond 1900 wordt het portret van de vorstin ingeweven, later doen de oranjeboom met zijn appeltjes, lelies, de Nederlandse leeuw, teksten en bloemmotieven hun intrede.

Wanneer in de jaren zeventig van de vorige eeuw de linnen- en damastnijverheid uit Nederland verdwijnt, lijkt er een einde te komen aan de traditie van het weven van koninklijk gedenkdamast. Maar, het TextielMuseum zet de traditie voort. In 2002 krijgt Maaike van den Berg de opdracht om tafelgoed te ontwerpen voor het bruiloftsdiner van Willem-Alexander en Máxima. Jurgen Bey ontwerpt in 2005 een Koninginnedamast ter gelegenheid van het 25-jarig ambtsjubileum van koningin Beatrix. Dit werd geweven in het TextielLab van het TextielMuseum.


Gedenkdoek ter gelegenheid van het 25-jarig regeringsjubileum van koning Willem III, 1874. Op het doek een veelheid aan portretten: in het midden koning Willem III en koningin Sophie, met aan weerszijden Willem – prins van Oranje – en de prinsen Alexander, Frederik en Hendrik. Het Nederlandse wapen, een tekst met jaartallen, en ook de initialen van de fabrikant, ‘PVFV’ (P.F. van Vlissingen & Co. (Vlisco)), zijn in het dessin verwerkt.


Gedenkdoek ter gelegenheid van de inhuldiging van koningin Wilhelmina, 1898. Uitgevoerd door P. van Vlissingen & Co. (Vlisco). In het midden van de doek is het portret van koningin Wilhelmina afgebeeld, met links- en rechtsonder de portretten van haar vader koning Willem III en moeder koningin Emma. Wilhelmina is pas 18 jaar als zij aantreedt als koningin. Na het overlijden van haar vader is zij nog te jong om te regeren en wordt haar moeder Emma tot koningin-regentes benoemd. De randversiering toont de provinciewapens die verbonden worden door een lint met takken.


Dinergarnituur koningsdamast ter gelegenheid van het huwelijk van prinses Juliana en prins Bernard 1936-1937. Uitgever: Swelheims Linnen-Industrie, Almelo. Op het tafellaken staan de wapens van prinses Juliana en prins Bernhard met in het midden hun trouwdatum, 7 januari 1937. Dit dinergarnituur was ook te koop voor particulieren. De originele bon bij deze set van 21 december 1936 toont een prijs van 26,50 gulden.


Proef voor een servet (onafgewerkt), uitgebracht ter gelegenheid van het 25-jarig regeringsjubileum van koningin Juliana, 1973-1974. Hoewel het initiatief voor dit tafelgoed, een cadeau van de gemeente Tilburg aan koningin Juliana, bij Van Hoogerwou ligt, wordt het niet door dit bedrijf gemaakt. Het bedrijf sluit de deuren namelijk in 1970. Het ontwerp is echter wel op de getouwen van dit bedrijf uitgevoerd, in de Tapisserie- en Damastweverij in Tilburg, nu de Damastweverij van het TextielMuseum. Oud-directeur van Van Hoogerwou, de heer G.J. Burgers, past voor het damast het ontwerp Oranjebloesem aan, dat hij eerder in 1966 voor het huwelijk van Beatrix maakte. Het tafelgoed is ruim een jaar na het regeringsjubileum gereed en wordt op 2 oktober 1974 aan de koningin overhandigd door een delegatie van het gemeentebestuur. De koningin kiest voor een grijs-witte versie omdat die het mooist bij haar interieur past.


Servet koningsdamast, uitgebracht ter gelegenheid van de kroning van koning Willem-Alexander, 2013. Uitvoering door TextielLab. Naast haar werk aan koninklijke sierhekken, die ter gelegenheid van de troonswisseling samen met de lindebomen in verschillende Nederlandse gemeenten een plek krijgen, ontwerpt Margot Berkman dit sierlijke koningsdamast. De symboliek, die in de sierhekken is verwerkt, vind je ook terug in het glanzende witte en wit-oranje damast. Geïnspireerd door de transparantie van oud kant, maar ook door kalligrafische middeleeuwse handschriften, is een ontwerp tot stand gekomen met elementen die verwijzen naar de geschiedenis van de Oranjes. De oranjeboom met zowel vrucht als bloesem symboliseert voor het Huis van Oranje standvastigheid, onsterfelijkheid en verbondenheid. Maar ook symbolen van het koningschap, een kroon en scepter, zijn als motieven terug te vinden in het damast. Verborgen in het middenmotief is de kop van een leeuw te ontwaren, refererend aan het Nederlandse rijkswapen. Als strooimotiefjes zijn ook zonnen ingeweven. Zij grijpen terug op de Incazon uit het wapen van Argentinië, het vaderland van koningin Máxima.

(Wuif)zakdoekje


In het TextielMuseum in Tilburg is tot en met 11 juni 2017 de expositie Oranje Boven! | Koninklijk Textiel – Gedenkdamast te zien. Afgelopen zondag bezocht ik deze tentoonstelling en zag ik in een vitrine een fraai geborduurd zakdoekje liggen dat uitgebracht is ter gelegenheid van het 25-jarig regeringsjubileum van koningin Wilhelmina in 1923. Nu komen morgen koning Willem-Alexander en koningin Máxima naar Tilburg. Voor het TextielMuseum een feestelijke aanleiding om (wuif)zakdoekjes te borduren waarmee de mensen de koning en koningin kunnen toewuiven. Bij een bezoek aan het museum was een oranje zakdoekje gratis op te halen. In het TextielLab kon je er een gouden kroontje op laten borduren. Nu had ik natuurlijk gehoopt ook zo’n leuk zakdoekje te kunnen bemachtigen. Helaas, de dag ervoor waren alle zakdoekjes (5000 stuks) in drie kwartier op, werd mij verteld. Zouden echt 5000 mensen het TextielMuseum hebben bezocht in zo’n kort tijdsbestek?

Ik heb iets met zakdoekjes zoals je wellicht weet. In enkele oudere berichtjes lees je er over, zoals hier, hier, hier, hier en hier.

Hoeve De Waert


Wim en Tine Rogman woonden in St. OdiLiënberg op een boerderij met de naam Hoeve De Waert. Hun museum op deze plek kreeg de naam Museum van Merklappen en Volkskunstborduursels zoals te lezen is op de achterzijde van de ansichtkaart die uit 1988 dateert. Elly Smith had bovenstaande kaart dubbel en zo kwam deze afgelopen week bij mij. Elly heeft net als ik leuke herinneringen aan Wim en Tine Rogman. ‘Kreeg een boterham met gember en banana’, schrijft Elly.

Hier vind je nog een leuke kaart van het museum in St. OdiLiënberg.

Wëreldbänd – Släpstick


In 2013 maakte ik voor de eerste keer kennis met de Wëreldbänd tijdens de voorstelling Cirque Stiletto 2 van Ellen ten Damme. Toen was ik al onder de indruk van deze muzikanten. Gisteravond zag ik van de Wëreldbänd hun voorstelling Släpstick. Wat een muzikaliteit, wat een humor, wat een veelzijdigheid, wat een theatershow van een hoog niveau! Op en top genieten waarbij je het theater met een big smile verlaat.

Afsluitdijk


Cornelis Lely (Amsterdam, 23 september 1854 – Den Haag, 22 januari 1929) was een Nederlandse ingenieur, waterbouwkundige, minister, gouverneur en politicus. De Zuiderzeewerken zijn grotendeels uitgevoerd volgens zijn plannen. Lely ontwierp in 1891 een eerste concept van zijn plan voor de afsluiting van de Zuiderzee, waarop deze binnenzee uiteindelijk in 1932 door de Afsluitdijk definitief werd afgesloten en het huidige IJsselmeer ontstond. Het standbeeld van Cornelis Lely is gemaakt door beeldhouwer Mari Andriessen en in 1954 onthuld door koningin Juliana.


Beeld van een steenzetter aan het werk, gemaakt door Ineke van Dijk in opdracht van de Nederlandse Vereniging Kust- en Oeverwerken, die het aanbood ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan van de Afsluitdijk. Het werd op 28 mei 1982 onthuld door koningin Beatrix. Een plaquette heeft de tekst: “de strijd tegen het water blijft
een strijd door en voor de mens” aangeboden door de ned. ver. kust_ en oeverwerken ontworpen door Ineke van Dijk onthuld door koningin Beatrix _ 28 mei 1982.


Uitzicht op het IJsselmeer. Het was mooi weer met nauwelijks wind terwijl ik dacht dat het altijd behoorlijk zou waaien op de Afsluitdijk. Dit prachtige en rustige weer had zijn keerzijde: namelijk de komst van de enorme hoeveelheid IJsselmeervliegjes zoals ze worden genoemd. Ik had er nog nooit van gehoord. De officiële naam is dansmuggen, ook wel vedermuggen genoemd. Ze steken niet, maar je krijgt er een enorme vlekkentroep van. Binnen een mum van tijd zit je onder deze muggen en de auto’s zien ‘zwart’ van deze IJsselmeervliegjes. Je loopt niet met plezier op de loopbrug die over de Afsluitdijk gaat en aan fietsen op de dijk wil je al helemaal niet denken.


Uitzicht op het IJsselmeer.


Het Vlietermonument bevindt zich bij de Vlieter, de plaats waar in 1932 de Afsluitdijk werd gesloten. Het is een monument in de vorm van een uitkijktoren, ontworpen door architect Willem Dudok. De toren is in 1933 gebouwd.


Het Vlietermonument gezien vanaf het IJsselmeer.


Via een wenteltrap in het Vlietermonument kun je naar boven gaan waar je een prachtig uitzicht hebt.


De Afsluitdijk die Noord-Holland met Friesland verbindt. Links zie je de Waddenzee en rechts het IJsselmeer.

Van Venhuizen naar Veenhuizen


Afgelopen dinsdagavond gaf ik voor de Vrouwen van Nu in Venhuizen een lezing over Merk- en stoplappen uit het Burgerweeshuis Amsterdam. Veel leden waren naar Dorpshuis ‘t Centrum gekomen om mijn verhaal te horen. Het werd een mooie avond waarbij de dames veel belangstelling hadden voor het handwerkonderwijs van de burgerweesmeisjes.

De volgende dag ging ik vanuit Enkhuizen naar Medemblik en via de Afsluitdijk naar Bolsward. Hierna volgden de plaatsen Hindeloopen, Stavoren, Drachten en Oosterwolde. Vandaag ging de reis vanuit Oosterwolde verder naar Veenhuizen om het Nationaal Gevangenismuseum te bezoeken.