Vervolg expositie Geisha

Geisha’s (geisha betekent letterlijk ‘iemand die kunsten, gei, beheerst’, waarmee zij een avond vooral aangenaam laat verlopen) worden vaak verward met courtisanes, de Japanse prostituee. Vanaf begin 17e eeuw kennen steden als Edo, het huidige Tokio, Kyoto en Osaka hun officiële vertierwijken waar deze courtisanes werken. Vanaf halverwege de 18e eeuw zijn in deze wijken zoals Yoshiwara, Shimabara en Shinmachi, ook vrouwelijke geisha’s op afroep beschikbaar voor dansoptredens met begeleiding van shamisen, trom of fluit. Maar lang niet altijd blijft het daarbij. Met het verbod op prostitutie in 1950 verdwijnen de traditionele courtisanes; de vraag naar geisha’s blijft.


Deze kimono droeg Yoshimi-san toen zij oudere maiko (leerling geisha) was. De kimono is gemaakt om in de tweede maand te dragen. Het heeft een ingeweven patroon van goud omrande origami kraanvogels, esdoornbladeren, pijnboom- en wilgentakken, en waterplanten. De kraanvogels zijn weer versierd met patronen, zoals de traditionele combinatie van pijnboom, bamboe en pruimenbloesem, en symbolen van schatten.


Twee jonge maiko, leerling geisha’s. Zij zijn herkenbaar aan hun rode kraag, de kleurige en rijk gedecoreerde kimono, en aan hun rood geverfde onderlip. In het haar dragen zij elk een takje kersenbloesem, ofwel een verwijzing naar de lente, ofwel als een direct herkenbaar ‘Japans’ element voor de gemiddelde westerling die deze ansichtkaarten kocht.


Op de voorgrond zie je een kimono voor een jongere maiko, gedragen in de vierde maand, met een patroon van vouwwaaiers met bloemen zoals camelia, mandarijn en chrysant en esdoornbladeren tegen een karmozijnrood fond dat alweer bestrooid is met dezelfde bloemen. De obi (ceintuur/band) heeft een decor chrysanten en slingerplanten met bladeren.


Kam met een versiering van takken van de pijnboom in goudlak, te associëren met het begin van het jaar. Japan, eerste helft 18e eeuw.


Haarversiering die zowel jongere als oudere maiko bij speciale gelegenheden in het haar rechts van het voorhoofd dragen. De haarpen in de vorm van een opengevouwen waaier met afhangende slierten heeft het huiswapen van Yoshifumi, een klimopblad.


Kimono voor oudere maiko, gedragen in de zesde en/of de negende maand, met een geweven patroon van reigers tussen het riet bij een stroom met golven. De obi met een decor van bladeren van Spaans Riet, die met pijnnaalden zijn vastgepind zodat het zeilbootjes lijken, op een blauwe stroom. De obi wordt nog eens extra geknoopt met een koord met voorop de zilveren waaiervormige obidome met een decor van een gestileerd bloemmotief in granaat, opaal, en andere halfedelstenen.


Kimono voor jongere maiko, gedragen in de zesde of negende maand, met een patroon van esdoornbladeren en chrysanten tegen een patroon van een heg. De obi met een decor van ballonklokje, Spaans riet, chrysanten, paulownia en pijnbomen. De obi is extra geknoopt met een koord en voorop de zilveren obidome met een decor van een waaier waarop chrysanten en gelukssymbolen zoals ‘de paddenstoel van lang leven’, een schriftrol en een vliegenkwast. Het stuk parelmoer verwijst naar de dochter van de drakenkoning, de Japanse Neptunus. Parels, diamantjes, edelstenen en halfedelstenen zoals aquamarijn completeren het geheel.


Iwasaki Mineko (1949), geboren als Tanaka Masako verlaat zij op jonge leeftijd haar huis om in het Gion district van Kyoto te gaan werken. Op haar 21ste heeft zij de reputatie van beste danser en maiko van Japan. Zij ontmoet beroemdheden als Prins Charles en Koningin Elizabeth II. Op haar 29ste stopt zij, trouwt en wordt moeder. Nu wekt zij vooral als zakenvrouw. In het buitenland is zij bekend dankzij het boek van Arthur Golden Dagboek van een geisha. In 2002 publiceert zij haar autobiografie Mijn leven als Geisha.

Bron tekst: Rijksmuseum Volkenkunde

De expositie Geisha is te zien tot 6 april 2015 in het Rijksmuseum Volkenkunde in Leiden. De persoonlijke verhalen maken deze tentoonstelling extra aantrekkelijk en waardevol.

5 reacties op “Vervolg expositie Geisha

  1. Verbazingwekkend..ik denk dat je in deze prachtige gewaden van zelf gaat schrijden…..rennen en vliegen met een tas met boodschappen zal er niet bij zijn.
    Zie je je al op de fiets gaan Berthi ??

  2. Wat een prachtige gewaden zijn dit-lijkt me een prachtige tentoonstelling.
    We hebben eens op een regiodag van het Quiltersgilde iemand gehad met kimono’s en uitleg er over.
    gezellige dag
    groetjes,Truus

  3. Berthi, dank je wel voor de foto’s die een indruk geven van de tentoonstelling. Ik ga het boek “Dagboek van een geisha” herlezen, net als het boek van Iwasaki Mineko zelf. Het boek van Arthur Golden stond weer volop in de belangstelling toen het verfilmd werd in 2005. De film is vooral mooi vanwege de beelden, alle uitleg over de geisha’s die in het boek wordt gegeven komt voor het grootste deel niet aan bod. Ik zou iedereen aanraden om ook de autobiografie van Iwasaki Mineko te lezen. Het is niet zo mooi geschreven als het verhaal van Golden, maar als ik me goed herinner wel geloofwaardiger. En er staan foto’s in het boek. http://en.wikipedia.org/wiki/Mineko_Iwasaki
    Grappig voor mij (als Moustaki fan) is dat om de hoes van LP’s van Japanse persing ook een “obi” zit. Geen band van stof, maar een band van papier

  4. Oeps, ineens is per ongeluk mijn berichtje al gepubliceerd……….. Wat ik nog wilde schrijven is dat de hoofdrolspeelster uit de film “Memoires of a geisha” Kaori Momoï is. En deze Kaori heeft ook een LP gemaakt samen met Moustaki. Het zijn nummers met muziek van Moustaki en met Japanse bewerkingen van zijn teksten. Moustaki zingt ook enkele chansons samen met Kaori en speciaal voor deze LP hoes maakte hij tekeningen.
    http://www.moustaki.nl/GM/080222%20kaori%20groot%2003.jpg
    Gelukkig duurt de tentoonstelling nog even, dat geeft me tijd om te proberen eerst de boeken nogmaals te lezen en de dvd opnieuw te bekijken.
    Golden had Iwasaki Mineko overigens beloofd om haar naam niet te noemen in zijn boek (dat was de voorwaarde voor het geven van informatie over haar leven als geisha), die belofte is Golden niet nagekomen………
    Groetjes,
    Tineke

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *