Uit de plooi


Er was haast geboden om de expositie Uit de plooi nog te kunnen zien in Museum Valkhof. Vandaag dus maar als een haas naar Nijmegen gegaan!

In de 18e eeuw raakte Nederland uit de plooi. Heel letterlijk met het verdwijnen van de diepe plooien in de damesjaponnen en de stijve mannenpakken. Maar ook in politiek en maatschappelijk opzicht ontplooien de mensen zich. De opvattingen over de rol van vrouw en kinderen in het huisgezin en over de rechten van burgers veranderen. De economische groei, en daarmee ook de politieke invloed, verschuift van de steden naar het platteland, en van het westen naar het oosten. Ook in geestelijk opzicht komen de mensen uit de plooi: de stijve zelfvoldane rijkdom van de 17de eeuw maakt plaats voor een persoonlijke beleving van geloof, individuele ontwikkeling en omgang met de medemens.

Aan de hand van onder andere schilderijen, kleding, zilverwerk, porselein, speelgoed en meubels word je meegenomen naar het leven in de 18e eeuw. De tentoonstelling is ingedeeld in zes thema’s. Elk thema heeft een eigen sfeer en vormgeving meegekregen. Van enkele objecten maakte ik foto’s.


Mattheus Lambertus van Eck (waarschijnlijk) geschilderd door Gerrit Alberts (1663-1757) in circa 1696. Mattheus Lambertus van Eck (1664-1708) trouwt in 1696 met zijn nicht Henrica van Eck, van wie Alberts een pendantportret schildert. Van Eck staat voor een balustrade met gebeeldhouwde tuinvaas, gekleed in een rode ‘japonse rok’ (kamerjas), waaruit de kanten manchetten van zijn witte hemd steken. Om zijn hals heeft hij een losjes geknoopte doek waarvan de uiteinden van Venetiaans kant zijn. Zijn lange haar (geen pruik!) valt golvend over zijn schouders.


Het Venetiaans kant aan de uiteinden van de geknoopte doek.


Frederik Hendrik van Voorst (1660-1736) maakte in 1710 een wapensnijsel voor Steven Schull en Theodora de Vries. Ongelooflijk knap werk!

Hieronder details uit het wapensnijsel van Steven Schull en Theodora de Vries.






Arent Anthoni Roukens en zijn gezin in 1786 geschilderd door Willem Joseph Laguy (1738-1798). Dit familieportret geeft een beeld van de elite in Nijmegen. Arent Anthoni Roukens (1747-1822), schepen en burgemeester in Nijmegen, is met zijn echtgenote Adriana in modieuze kleding afgebeeld in hun buitenhuis. Hun kinderen Johan Michiel en Adriana Jeanne spelen met een vinkentouw, op de grond liggen een valhoedje en een pluimbalspel. De familie woonde ‘s zomers in de St. Agneten- of Kloosterhof aan de Dorpsstraat in Neerbosch.


Detail uit het schilderij met op de grond het valhoedje. Eerder schreef ik over de valhoed, voor meer informatie hierover moet je bij dit logje zijn.


In de vitrine is een valhoedje te bewonderen uit de 18e eeuw. Erg leuk om zo’n hoedje nu eens in het echt te zien.

Dit is slechts een kleine selectie uit het grote overzicht van de expositie. Via dit filmpje krijg je ook een indruk. Wil je deze mooie tentoonstelling nog zien, dan moet je snel zijn. Tot en met 26 mei 2013 heb je de tijd.

9 reacties op “Uit de plooi

  1. Wat heb je een mooie keuze gemaakt voor deze tentoonstelling , al moet je bijna op een drafje er heen .
    Zo mogen wij ook weer een aardig overzicht krijgen door je prachtige opnamen
    Als Heer je laten portretteren in zo,n rijke japonse rok . zo te zien is het van dikke stof gemaakt .Het lijkt met een vleug zoals fluweel . En de prachtige kant , het is nogal nonchalant geknoopt om zijn hals .Ik vraag me af hoeveel uren in de ochtend (?)zou een heer blijven gehuld in deze huismantel . Zeker een zeer uitgebreid ontbijt , alles aan een welgedekte tafel .

    En dan het wapensnijsel , wat een kunstwerk . We moeten het toch zien als papier knipwerk ? Daar zullen heel wat uurtjes in zitten
    Als je de volgende afbeelding even gaat vergelijken met een burgervader van tegenwoordig . . . .
    Het is sierlijk en deftig dit gezin en Pa in witte (zijden ?) kousen , zo leuk de kindertjes al spelend en dat valhoedje , dat doet me denken aan een valhelm die kinderen met ernstige epilepsie moeten dragen .
    Ik zag laatst kinderen uit een Duitse kliniek die nu ook een soort hoedje met stevige rand in leuke kleuren dragen , toch heel wat leuker

  2. @Gerrie, de luxe straalt van Mattheus af! Ik maakte hier een foto van vanwege het Venetiaans kant dat prachtig wordt weergegeven op het doek.

    Het papiersnijden valt voor zover ik weet onder de papierknipkunst. In boeken heb ik al veel papiersnijsels gezien, maar nooit eerder stond ik er met mijn neus zo dichtbij! Het is vakwerk, ongelooflijk knap gedaan en zo ontzettend mooi.

    Zo vond ik het ook prachtig om eens een valhoedje in het echt te zien. Al eerder kwam het valhoedje aan de orde op dit blog, maar tot nu toe had ik het dus alleen op foto’s gezien.

    Je kunt zien dat er veel zorg besteed is aan de tentoonstelling, echt een bezoek waard. Het was druk gistermiddag, misschien dat veel mensen op het laatste moment nog snel willen gaan kijken… net als ik dus!:-)

    Ik heb ook foto’s van een poppenhuis. Die komen nog.

  3. als inwoner van Nijmegen zal ik nu gaan proberen om tijd te maken om deze tentoonstelling nog te bezoeken.
    De Dorpsstraat in Neerbosch is op een steenworp afstand van mijn geboortegrond. Leuk om daar hier wat over te lezen. Er is in de tijd van mijn jeugd een noodkapel gebouwd een de St. Agnetenweg, die had ook de naam St. Agnetenkapel. De St. Agnetenweg is het verlengde van de Dorpsstraat, door het graven van het Maas-Waalkanaal is de Dorpsstraat doorsneden.

  4. @Dorien, leuk om je aanvulling te lezen. De expositie is echt de moeite waard en het museum is bijna bij je om de hoek!:-) Je hebt nog een paar dagen de tijd. Het zou best wel eens druk kunnen worden de komende dagen in het museum. Ik vond het gistermiddag al aardig druk.

  5. gelukkig heb je nog tijd gevonden. Ik vond de tentoonstelling ook zo mooi

  6. Deze staat voor zondag op ‘t lijstje. Ja ik weet ‘t de laatste dag, net als mijn trip naar Hoorn ☺

  7. Leuk dat schilderij met gezin…Deze Roukens was mijn verre overgroot vader…de Roukensstraat is nog het laatste overblijfsel in Nijmegen..hij is onthoofd als burgemeester op de
    binnenplaats in Nijmegen…oorsprong van familie was Frankrijk/Hugenoten..vriendelijke groet, Jan Roukens

  8. @Jan Roukens, leuk om een reactie van je te lezen, maar het einde van je verre overgrootvader is niet zo leuk. Mooi dat er een straat naar hem vernoemd is.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *