Een terugblik op Mode ♥ Kunst, een affaire

Aan het begin van de expositie Mode ♥ Kunst, een affaire schreef ik een berichtje, nu is de tentoonstelling voorbij en kijk ik terug.


Maarten Spruyt had de mode-expositie vormgegeven in het Gemeentemuseum Den Haag. De stijl werd doorgevoerd in de bijbehorende catalogus. Op de cover van het septembernummer 1966 van de Franse editie Vogue prijkt een Mondriaanjurk van Yves Saint Laurent.


De zomercollectie 2008 van Dior Couture, ontworpen door John Galliano, bracht een ode aan het werk van Gustav Klimt. Net als in Klimts schilderijen zijn de felle kleuren, gouden vlakken en drukke geometrische patronen in deze couturekleding aanwezig.




Een wandelkostuum: jasje, rok, blouse, ondermouwen uit circa 1906-1907. Vanaf 1904 verkocht Metz & Co te Amsterdam Liberty japonnen uit Engeland.


Detail van het wandelkostuum, prachtig smockwerk.


De losse ondermouwen van het wandelkostuum. Fraai borduurwerk en smockwerk.


Een middagjapon met tuniek uit 1914 die ontworpen is door Herman Kloppers en gedragen door zijn echtgenote Else van Duyn. Madelief Hohé schrijft het volgende in de catalogus: ‘Op de verschillende scholen voor kunstnijverheid die werden opgericht in Nederland, werd speciaal onderwijs gegeven in “sierkunst”. Voor decoraties op kleding bleef borduurwerk populair, waarvoor alternatieve patronen werden bedacht, bijvoorbeeld geïnspireerd door de natuur. De bloemen konden gestileerd worden weergegeven, maar ook op alternatieve wijze, passend bij de vormen van de Nieuwe Kunst. Het ging hier om fraai handwerk, in tegenstelling tot de florale motieven in machinaal geweven stoffen die populair waren in de Parijse mode en de vele linten en kantjes aan deze kledingstukken. Een mooi voorbeeld van de moderne siernaaldkunst is het gestileerde borduurwerk van een vlinder, op een japon uit 1914, die ontworpen is door de toneelspeler Herman Kloppers. De vlinder die aan de voor- en achterzijde de japon bij de hals siert is vormgegeven in de smaak van de Nieuwe Kunst. Ook het felle kleurgebruik, in de opvallende combinatie van helgroen, paars en lila maakt een zeer moderne, artistieke indruk. De vrouw die de japon droeg, moet een opvallende verschijning zijn geweest. Zij was de actrice Else van Duyn, die geboren werd als Peggy Nicoline Moltzer (1881-1930), en met wie Kloppers in 1914 in het huwelijk trad.’


Onder de gestileerde geborduurde vlinder zie je het geborduurde swastika motief, waar we al vaker over gesproken hebben.


Korte rokken en jurken voor volwassen vrouwen, zónder korset, met genoeg vrijheid om moderne dansen als de charleston in te kunnen dansen: de mode behelsde het allemaal in de jaren twintig van de vorige eeuw. Moderne vrouwen lieten hun lange haar kort knippen en rookten net als de mannen sigaretten. De moderne vrouw kon bovendien aanspraak maken op ontwikkeling en een werkzaam leven. Haar garderobe gaf blijk van haar moderne principes met een esthetiek van de moderne tijd. Op de foto zijn twee dagjurken te zien van het modehuis Metz & Co. De linker jurk dateert van circa 1927-1928 en is gedragen door de actrice Else van Duyn. Rechts de jurk uit 1926 die gedragen werd door mevrouw C. Zwart-Cleyndert, de tweede echtgenote van Piet Zwart.


In de jaren twintig van de vorige eeuw was Sonia Delaunay een bekende kunstenaar die door de abstracte schilderkunst werd geïnspireerd om stofontwerpen te maken. In totaal maakte ze meer dan 2000 stofontwerpen, waarvan circa 200 voor het modehuis Metz & Co in Amsterdam. Op de tentoonstelling was zowel stofstaaltjes als kleding te zien. Op de expositie Liefde! Kunst! Passie! in 2009 was ook werk van Sonia Delaunay te zien.


De Bijenkorf verkocht stofontwerpen van Karel Appel. Dit stofontwerp is van 1957. Het schilderij dateert uit 1960 van Jaap Nanninga: Compositie met blauw.


Ontwerp van Maarten van Dreven uit circa 1966. Een mini-jurk en jas geïnspireerd door soft-edge plastieken, Engelse beeldhouwkunst.


De tweede mini-jurk van links is een ontwerp van Frans Molenaar voor zijn lentecollectie in 1972. Het ontwerp is geïnspireerd door werk van Bob Bonies. De derde mini-jurk van links is een op-art jurk met ceintuur uit 1966. Etiket: N.V. Magazijn De Bijenkorf. De jurk is bedrukt in op-art print, Victor Vasarély-motief. De mini-jurk van vlieseline helemaal rechts op de foto dateert van circa 1969. De jurk is bedrukt in rasterprint met het portret van Bob Dylan.


Vanaf de jaren zeventig uit de vorige eeuw kwam de invloed van de Japanse mode. Asymmetrie, nadruk op sculpturale vormen en simpele decoraties en verfijnde materialen bepaalden het uiterlijk van de kleding van grote ontwerpers als Comme des Garçons. Ook experimenten met kunststoffen had vernieuwde kledingvormen tot gevolg. In de jaren tachtig van de vorige eeuw werd in Nederland volop met minimalistische principes in kleding geëxperimenteerd.


Avondjapon van Margaine-Lacroix, Parijs circa 1900-1910.


Detail van de avondjapon, banden met borduurwerk in de vorm van een klassieke meander.


Links: Leo Simonis, Arts & Modes, Amsterdam, circa 1910-1915. Rechts: Liberty & Co?, japon circa 1912.


Dit is een beknopt overzicht van de expositie Mode ♥ Kunst, een affaire, die je een beeld geeft van de mode uit verschillende tijdsperioden.

15 reacties op “Een terugblik op Mode ♥ Kunst, een affaire

  1. Oh Berthi, wat een prachtig verslag, dankjewel. Het wandelkostuum uit het begin van de vorige eeuw is altijd al een van mijn favorieten geweest. Ik houd van het postuur (al is het mijne echt wel anders), en het smockwerk is zo prachtig. Echt iets om te onthouden en misschien ooit zelf (proberen) na te maken. Dankjewel.

  2. Dank voor je uitgebreide verslag! Zo kan ik toch nog genieten van deze mooie tentoonstelling, ook al ben ik er niet naar toe geweest helaas.

  3. Wat heerlijk om de tentoonstelling dankzij jouw mooie foto’s nog eens dunnetjes over te doen. De in mijn ogen mooiste jurk staat er als eerste: de rode jurk van Galliano. Al heb ik de kleur als dieper en warmer rood in herinnering. Maar het kan ook zijn dat mijn mooie herinnering de werkelijkheid warmer kleurt. Die 4 Klimt-jurken in glanzend satijn daar op een rij…..hoog kippenvelgehalte!

  4. Zo kunnen we ook meegenieten van die prachtige kledij, het smokwerk is heel mooi. Bedankt voor de vele foto’s!

  5. Wat een ongelofelijk uitgebreid en boeiend verslag, ik heb zitten genieten Berthi! Wat een prachtige staaltjes handwerkkunst laat je ons zien, heel erg mooi!

  6. Schitterende tentoonstelling,hier kun je naar blijven kijken.De blauwe jurk heeft mijn persoonlijke voorkeur,maar het smokwerk vind ik ook prachtig.Gr.Truus

  7. Wat een mooi uitgebreid verslag heb je er van gemaakt. Had het graag in het eggie gezien.

  8. @Birgitte, wie weet kom ik je een keertje tegen in een vergelijkbaar wandelkostuum.

    @Mien B. en Saskia, het is een kleine greep uit het geheel! Maar je kunt denk ik toch een aardig beeld krijgen van de expositie.

    @Mieke S, de foto heb ik inmiddels een stapje lager geplaatst, maar ook groter. Dat de kleur rood iets harder overkomt zou te maken kunnen hebben met de lichtval.

    @Hilde, ja, het is een behoorlijke hoeveelheid aan fotomateriaal.

    @lupineke, en ook nog eens heel divers!

    @Truus, leuk dat iedereen zo al zijn eigen voorkeuren heeft.

    @Hilda, de expositie XXSmall lijkt me ook echt iets voor jou. Misschien dat dit gaat lukken…

  9. Wat een keus aan jurken. De jaren 60-70 zijn heel herkenbaar, die jurkjes werden erg veel gedragen. Wat een prachtige rondgang door de tentoonstelling.

  10. Berthi, dank je wel voor je uitgebreide blogbericht. Ik ga hem in pdf bewaren bij op de CD met mijn eigen foto’s.
    Ooooo, ik kan maar geen keus maken welke creatie ik het mooist vind……….
    Is het de luxe van de Klimt-collectie, het prachtige smock en borduurwerk met kraaltjes en andere glitters op de jurken van rond 1900, of toch de “simpele” eenvoud van de jas van Elsa Shiaparelli en Cocteau? Of juist de stofontwerpen van Sonia Delaunay? Oeps, nu vergeet ik nog de jurk van Issey Miyake (hierboven bij de Japanse creaties links op de foto). Ik weet het niet! Het was zo’n prachtig geheel. Ik ben zelfs nog een tweede keer naar Den Haag gegaan (nog even langs de mode en XXSmall en vervolgens naar “Parijs” en “Rechte stoelen, rechtschapen burgers”). Tentoonstellingen genoeg om je aan te vergapen daar.

  11. Het was prachtig. Helaas is het weer voorbij maar door jouw uitgebreide blog kunnen we er nog wat langer van genieten. De kleuren, het kant, het smockwerk, een diepe zucht.
    Anneke SK

  12. met zo’n heerlijke reportage is het helemaal niet erg als je niet naar een tentoonstelling kan! dank! dit bewijst toch weer eens dat mode een kunstvorm is/kan zijn!

  13. Wat een prachtige tentoonsteling is dit geweest. Ik heb zitten genieten van je foto’s. Weet je… mijn moeder heeft zelf een jurk gemaakt in die tijd van de Karel Appel stof. zij had wat rod achtige figuren. Ik kan hem nog zo voor me halen. Dank je voor de rondleiding. Morgen ben ik wel in het Haags gemeente museum voor de tentoonstelling XXSmall. http://www.gemeentemuseum.nl/index.php?id=037030 Groetjes….

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *